Cechy podzielności: sprawdzaj bez dzielenia

Przez 2, 3, 4, 5, 9 i 10 – jak jednym spojrzeniem rozpoznać, czy liczba dzieli się bez reszty.

Mnożenie i dzielenieKlasy 4–5

Cechy podzielności to gotowe „testy”, dzięki którym nie musisz dzielić, żeby wiedzieć, czy dzielenie wyjdzie bez reszty. Przydają się przy skracaniu ułamków i szukaniu dzielników.

Liczba dzieli się przez… Jeśli… Przykład
2 ostatnia cyfra jest parzysta (0, 2, 4, 6, 8) 3 458 ✔
3 suma cyfr dzieli się przez 3 492: 4 + 9 + 2 = 15 ✔
4 dwie ostatnie cyfry tworzą liczbę podzielną przez 4 3 716: 16 ÷ 4 ✔
5 kończy się na 0 lub 5 735 ✔
9 suma cyfr dzieli się przez 9 6 372: 6 + 3 + 7 + 2 = 18 ✔
10 kończy się na 0 5 180 ✔
Czy 7 128 dzieli się przez 6?Liczba dzieli się przez 6, gdy dzieli się przez 2 i przez 3. Ostatnia cyfra 8 – parzysta ✔. Suma cyfr: 7 + 1 + 2 + 8 = 18 – dzieli się przez 3 ✔. Zatem tak!

Skąd się to bierze?

Nasz system dziesiętny opiera się na liczbie 10. Dlatego o podzielności przez 2, 5 i 10 decyduje ostatnia cyfra, a przez 4 – dwie ostatnie. Reguła sumy cyfr dla 3 i 9 wynika z tego, że 10, 100, 1000… dają resztę 1 przy dzieleniu przez 9.

Wszystkie cechy w jednej tabeli

Dzielnik Warunek Przykład
2 ostatnia cyfra parzysta (0, 2, 4, 6, 8) 518 ✔
3 suma cyfr dzieli się przez 3 471: 4+7+1=12 ✔
4 dwie ostatnie cyfry dzielą się przez 4 3 716: 16 ✔
5 ostatnia cyfra 0 lub 5 835 ✔
6 podzielna przez 2 i przez 3 348 ✔
8 trzy ostatnie cyfry dzielą się przez 8 5 120: 120 ✔
9 suma cyfr dzieli się przez 9 738: 18 ✔
10 ostatnia cyfra 0 6 250 ✔
11 różnica sum cyfr na miejscach parzystych i nieparzystych dzieli się przez 11 2 728: (2+2)−(7+8)=−11 ✔

Dlaczego te cechy działają?

Dla 3 i 9: liczba 10 daje resztę 1 przy dzieleniu przez 9 (i przez 3), więc 100, 1000 itd. też. Dzięki temu liczba 3 724 = 3 · 1000 + 7 · 100 + 2 · 10 + 4 ma tę samą resztę przy dzieleniu przez 9 co 3 + 7 + 2 + 4 = 16. A 16 daje resztę 7 z dzielenia przez 9. Zatem 3 724 daje resztę 7 przy dzieleniu przez 9 – bez dzielenia!

Do czego się przydaje?

  • Skracanie ułamków: 168/240 – obie liczby parzyste, suma cyfr 15 i 6 dzieli się przez 3 – skracamy przez 6, potem przez 4.
  • Rozkład liczby na czynniki pierwsze.
  • Sprawdzanie wyników mnożenia „dziewiątkami”: suma cyfr wyniku musi pasować.

Przykłady

Czy 2 457 dzieli się przez 9?2 + 4 + 5 + 7 = 18 – dzieli się przez 9, więc 2 457 też. Sprawdzenie: 9 · 273 = 2 457 ✔.
Jaką cyfrę wstawić za ★, aby 51★ było podzielne przez 3?5 + 1 = 6, więc ★ może być 0, 3, 6 lub 9 (suma 6, 9, 12, 15 – dzieli się przez 3).
Podzielność przez 65 436: parzysta ✔; 5 + 4 + 3 + 6 = 18 dzieli się przez 3 ✔. Zatem dzieli się przez 6.

Typowe błędy

  • Sprawdzanie podzielności przez 4 po ostatniej cyfrze zamiast po dwóch ostatnich.
  • Dla 6: wystarczy parzysta lub suma cyfr podzielna przez 3 – trzeba obu warunków.
  • Mylenie 0 z „brakiem podzielności” – zero jest podzielne przez każdą liczbę.

Zadania z rozwiązaniami

Zadanie 1. Czy 1 332 jest podzielne przez 4?

Pokaż rozwiązanie
Dwie ostatnie cyfry: 32. 32 ÷ 4 = 8 – tak. Podzielne.

Zadanie 2. Wstaw cyfrę za ★: 74★ ma być podzielne przez 5 i przez 2. Jaka?

Pokaż rozwiązanie
Przez 5: ★ ∈ {0, 5}. Przez 2: ★ parzysta. Obu spełnia tylko 0 (740).

Zadanie 3. Czy 4 563 jest podzielne przez 3? A przez 9?

Pokaż rozwiązanie
Suma cyfr: 4 + 5 + 6 + 3 = 18. Dzieli się przez 3 i przez 9. Tak i tak.

Jak to wykorzystać przy rozkładzie na czynniki?

Rozłóżmy 1 260. Parzysta – dzielimy przez 2: 630. Znów parzysta: 315. Nieparzysta, ale suma cyfr 3 + 1 + 5 = 9 – dzieli się przez 3: 105. Suma cyfr 6 – znów przez 3: 35. Kończy się na 5: 5 · 7. Rozkład: 1 260 = 2² · 3² · 5 · 7. Cechy podzielności prowadzą nas „za rękę” po kolejnych czynnikach.

Zadanie z życia – krok po kroku

Rozdzielanie cukierkówMasz 144 cukierki. Czy możesz je rozdzielić po równo między 8 osób? 144: trzy ostatnie cyfry 144 ÷ 8 = 18 – tak. Czy między 9? Suma cyfr 1 + 4 + 4 = 9 – tak. Czy między 5? Ostatnia cyfra 4 – nie. Zatem 144 cukierki można podzielić po 18 (dla 8 osób) albo po 16 (dla 9).

Zapamiętaj

  • 2, 5, 10 – patrz na ostatnią cyfrę; 4 i 8 – na dwie/trzy ostatnie.
  • 3 i 9 – sumuj wszystkie cyfry.
  • 6 = 2 i 3 naraz.

Typowe błędy – uważaj!

  • Sprawdzanie podzielności przez 4 po ostatniej cyfrze zamiast po dwóch ostatnich (np. 314 kończy się na 4, ale 14 nie dzieli się przez 4).
  • Mylenie cechy przez 3 z cechą przez 9 – suma cyfr 12 daje podzielność przez 3, ale nie przez 9.
  • Zapominanie, że zero dzieli się przez każdą liczbę.

Zadanie dodatkowe

Czy liczba 2 376 dzieli się przez 6, 8 i 9?

Pokaż rozwiązanie
Parzysta, suma cyfr 2 + 3 + 7 + 6 = 18 – dzieli się przez 3, więc przez 6 też. Przez 9: suma cyfr 18 dzieli się przez 9 – tak. Przez 8: ostatnie trzy cyfry 376 ÷ 8 = 47 – tak. Odpowiedź: dzieli się przez 6, 8 i 9.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.