Działania na pierwiastkach: mnożenie, dzielenie, wyłączanie czynnika

Wzory na iloczyn i iloraz pierwiastków, wyłączanie i włączanie czynnika, dodawanie pierwiastków podobnych oraz pierwiastek sześcienny.

Liczby i działaniaKlasy 7–8

Pierwiastki mają własne zasady rachunkowe. Wystarczy kilka wzorów, które działają dla liczb nieujemnych.

Iloczyn i iloraz

√a · √b = √(a · b) oraz √a : √b = √(a : b) (dla a, b ≥ 0, w ilorazie b > 0).
Przykład 1√2 · √18 = √36 = 6. √50 : √2 = √25 = 5.

Wyłączanie czynnika przed pierwiastek

Szukamy w liczbie podpierwiastkowej największego kwadratu. √(a² · b) = a√b.

Przykład 2√72 = √(36 · 2) = 6√2. √50 = √(25 · 2) = 5√2. √12 = √(4 · 3) = 2√3.

Włączanie czynnika pod pierwiastek

Odwrotnie: a√b = √(a² · b). Przykład: 3√5 = √45.

Dodawanie i odejmowanie

Dodajemy tylko pierwiastki „podobne” (z tą samą liczbą pod znakiem). Czasem trzeba je najpierw uprościć.

Przykład 33√2 + 5√2 = 8√2.
Przykład 4√8 + √18 = 2√2 + 3√2 = 5√2. √20 + √45 = 2√5 + 3√5 = 5√5.

Uwaga: √a + √b nie jest równe √(a + b). Na przykład √9 + √16 = 7, ale √25 = 5.

Pierwiastek sześcienny

∛a to liczba, której sześcian wynosi a. Można go wyciągać także z liczb ujemnych: ∛27 = 3, ∛(−8) = −2. Wzory iloczynu i ilorazu są analogiczne: ∛(a · b) = ∛a · ∛b. Przykład: ∛24 = ∛(8 · 3) = 2∛3.

Pierwiastek z kwadratu

√(x²) = |x|. Na przykład √((−5)²) = 5.

Najczęstsze błędy

  • Rozbijanie sumy: √(a + b) = √a + √b (to nieprawda).
  • Wyłączenie czynnika ze złego kwadratu (np. √72 = 2√18 zamiast 6√2).
  • Dodawanie pierwiastków niepodobnych: 2√3 + 3√2.

Sprawdź siebie

1. Uprość √45.

Pokaż rozwiązanie
√(9 · 5) = 3√5.

2. Oblicz √2 · √18.

Pokaż rozwiązanie
√36 = 6.

3. Oblicz √12 + √27.

Pokaż rozwiązanie
2√3 + 3√3 = 5√3.

Zapamiętaj

  • √a · √b = √(ab), a√b = √(a²b).
  • Dodawaj tylko pierwiastki podobne, najpierw je uprość.

Poćwicz w grach Pierwiastki i Działania na pierwiastkach.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.