Dzielenie pisemne: słupek krok po kroku

Dzielenie w słupku przez liczbę jedno- i dwucyfrową: zbierz, podziel, znieś cyfrę, sprawdź mnożeniem.

Mnożenie i dzielenieKlasy 4–6

Dzielenie pisemne to nic innego niż rozdzielanie po równo, krok po kroku. Wyobraź sobie 756 cukierków rozdzielanych między 3 osoby: najpierw rozdajesz setki, potem dziesiątki, a na końcu jedności. Zapis w słupku porządkuje właśnie takie rozdawanie.

Cztery kroki, które się powtarzają

  1. Podziel – ile razy dzielnik mieści się w aktualnej liczbie?
  2. Pomnóż – wynik pomnóż przez dzielnik.
  3. Odejmij – od aktualnej liczby odejmij ten iloczyn (to reszta).
  4. Znieś – obok reszty dopisz kolejną cyfrę dzielnej.

Powtarzaj, aż skończą się cyfry. Zobacz to na przykładzie 756 ÷ 3.

Gdy dzielnik się nie mieściJeśli liczba jest mniejsza od dzielnika (np. 2 ÷ 7), w wyniku piszemy 0 i od razu znosimy następną cyfrę. Zero w wyniku to nie błąd, tylko część liczby.

Przykład z dwiema cyframi dzielnika

Dzielimy 612 ÷ 17.

Jak szybko znaleźć cyfrę wyniku?

  • Zaokrąglij dzielnik: dla 17 pomyśl „około 20”. Ile razy 20 mieści się w 61? Około 3.
  • Sprawdź iloczyn: jeśli jest za duży, zmniejsz cyfrę, jeśli reszta jest większa od dzielnika – zwiększ.
  • Reszta zawsze musi być mniejsza od dzielnika.

Dzielenie z resztą w słupku

Dla 1 000 ÷ 7: 10 ÷ 7 = 1 reszta 3; 30 ÷ 7 = 4 reszta 2; 20 ÷ 7 = 2 reszta 6. Wynik: 142 reszty 6. Sprawdzenie: 142 · 7 + 6 = 994 + 6 = 1 000 ✔.

Kontrola wyniku

Zawsze możesz pomnożyć wynik przez dzielnik i dodać resztę. Jeśli dostaniesz dzielną, wszystko się zgadza.

Zadania

1. Oblicz pisemnie 1 512 ÷ 6.

Pokaż rozwiązanie
15 ÷ 6 = 2 reszta 3. 31 ÷ 6 = 5 reszta 1. 12 ÷ 6 = 2. Wynik 252. Sprawdzenie: 252 · 6 = 1 512.

2. 405 ÷ 9 = ? (zwróć uwagę na zero w wyniku)

Pokaż rozwiązanie
40 ÷ 9 = 4 reszta 4. 45 ÷ 9 = 5. Wynik 45. Gdyby po cyfrze 4 zostało 4 i znieśliśmy 0, wyszłoby 40 ÷ 9 – pamiętaj, które cyfry już zniosłeś!

3. 3 000 zł rozdzielono po równo między 8 osób. Ile dostała każda?

Pokaż rozwiązanie
30 ÷ 8 = 3 reszta 6, 60 ÷ 8 = 7 reszta 4, 40 ÷ 8 = 5, 0 ÷ 8 = 0. Wynik 375 zł.

Typowe błędy

  • Pominięcie zera w wyniku.
  • Zbyt duża reszta (większa od dzielnika).
  • Znoszenie niewłaściwej cyfry lub dwóch cyfr naraz.

Zapamiętaj

  • Podziel – pomnóż – odejmij – znieś.
  • Reszta jest zawsze mniejsza od dzielnika.
  • Sprawdzaj mnożeniem: wynik · dzielnik + reszta = dzielna.

Tabliczka pomocnicza

Przy dzieleniu przez liczbę dwucyfrową opłaca się wypisać na boku kilka wielokrotności dzielnika. Dla 17 będą to: 17, 34, 51, 68, 85, 102, 119, 136, 153. Wtedy w każdym kroku wystarczy odszukać największy iloczyn, który mieści się w aktualnej liczbie. Taka ściągawka daje pewność i przyspiesza rachunki, a z czasem nauczysz się obchodzić bez niej.

Kiedy dzielenie się kończy?

Dzielenie pisemne kończymy, gdy zniesiemy wszystkie cyfry dzielnej. Jeśli ostatnia reszta wynosi 0, liczba dzieli się bez reszty. Jeśli nie – możesz zapisać resztę (np. 142 r 6) albo dopisać przecinek i zero w dzielnej, by dzielić dalej na ułamek dziesiętny: 7 ÷ 4: najpierw 7 ÷ 4 = 1 reszta 3. Dopisujemy przecinek i zero: 30 ÷ 4 = 7 reszta 2. Dopisujemy kolejne zero: 20 ÷ 4 = 5. Wynik to 1,75.

Dzielenie przez liczbę z zerem na końcu

Dzielnik 30, 400, 5 000 możemy uprościć, dzieląc obie liczby przez 10, 100 lub 1000. Przykład: 4 800 ÷ 60 = 480 ÷ 6 = 80. To szybsze niż słupek i zmniejsza ryzyko pomyłki.

Dzielenie liczb dziesiętnych

Gdy dzielnik ma przecinek, mnożymy obie liczby przez 10, 100… aż dzielnik zrobi się całkowity. Przy 7,5 ÷ 0,25 mnożymy przez 100: 750 ÷ 25 = 30. Wynik się nie zmienia, bo mnożymy dzielną i dzielnik przez to samo.

Dzielenie to także „ile razy się mieści”

Zapis 756 ÷ 3 odpowiada na dwa różne pytania: „ile dostanie każda z 3 osób, jeśli rozdzielimy 756 po równo?” oraz „ile razy 3 mieści się w 756?”. Wynik jest taki sam (252), ale w zadaniach tekstowych warto zrozumieć, o co chodzi.

AutobusyNa wycieczkę jedzie 250 uczniów. W autobusie jest 48 miejsc. 250 ÷ 48 = 5 reszty 10, więc pięć autobusów to za mało – potrzeba 6 autobusów (w ostatnim pojedzie 10 osób). Reszta w zadaniu tekstowym często oznacza „jeszcze jeden”.

4. Oblicz pisemnie 2 856 ÷ 17.

Pokaż rozwiązanie
28 ÷ 17 = 1 reszta 11. Znosimy 5: 115 ÷ 17 = 6 reszta 13 (17 · 6 = 102). Znosimy 6: 136 ÷ 17 = 8 (17 · 8 = 136). Wynik 168. Sprawdzenie: 168 · 17 = 2 856 ✔.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.