Jak czytać polecenia i nie tracić punktów na egzaminie z matematyki

Co oznaczają słowa „oblicz”, „uzasadnij”, „wyznacz”, jak zapisywać rozwiązanie i jak uniknąć błędów z nieuwagi.

Egzamin ósmoklasistyKlasy 7–8

Wielu uczniów traci punkty nie dlatego, że czegoś nie umie, ale dlatego, że odpowiada na inne pytanie niż to, które zadano. W sprawozdaniu z egzaminu 2025 autorzy piszą wprost, że dla uczniów powinno to być impulsem do starannego wykonywania działań i sprawdzania wyników pośrednich. Oto sposób czytania zadań, który pomaga.

Czytaj trzy razy

  1. Pierwszy raz – żeby zrozumieć, o czym jest zadanie.
  2. Drugi raz – z ołówkiem: podkreśl liczby, jednostki i słowa kluczowe („o ile więcej”, „razem”, „w skali 1 : 20”).
  3. Trzeci raz – samo polecenie: co dokładnie masz obliczyć?

Co oznaczają polecenia?

  • Oblicz – podaj wynik i pokaż rachunki.
  • Uzasadnij / wykaż – pokaż, że zdanie jest prawdziwe, dla każdego przypadku. Jeden przykład nie wystarczy. Zakończ wnioskiem.
  • Wyznacz – znajdź wartość lub wzór na daną wielkość.
  • Oceń prawdziwość – dla każdego zdania wybierz P albo F.
  • Ile procent… – odpowiedź ma być w procentach.
  • O ile więcej – różnica. Ile razy więcej – iloraz. To dwa różne działania.
Różnica czy iloraz?Duża tablica ma 4 m², mała 1 m². Różnica pól to 3 m², ale duża jest 4 razy większa. W 2025 roku wielu uczniów porównało pola przez odjęcie, choć pytanie dotyczyło stosunku.

Nie zakładaj więcej, niż napisano

Jedną z częstych przyczyn zera punktów było przyjmowanie założeń, które nie wynikają z treści. Uczniowie uznawali czworokąt za trapez, trójkąt za prostokątny albo ściany ostrosłupa za trójkąty równoboczne tylko dlatego, że tak wyglądały na rysunku. Rysunek jest poglądowy. Korzystaj wyłącznie z tego, co podano w treści lub co da się uzasadnić.

Jak zapisywać rozwiązanie zadania otwartego?

CKE wymaga, aby rozwiązanie pokazywało tok rozumowania, rachunki, przekształcenia i wnioski. Dobry zapis ma cztery części:

Pamiętaj o jednostkach

Sprawozdanie podaje, że w niektórych zadaniach błędna jednostka w odpowiedzi odbierała punkt, a w innych jej nie oceniano. Nie ryzykuj. Zawsze pisz jednostkę: cm, cm², cm³, zł, km/h.

Sprawdź wynik

  • Czy wynik ma sens? Czy ułamek lub liczba ujemna nie wyszły tam, gdzie nie mogą?
  • Czy spełnia warunki zadania? Podstaw go z powrotem do treści.
  • Czy odpowiadasz na to samo pytanie, które zadano?

Zadania zamknięte: dwie zasady

  1. Zawsze zaznacz odpowiedź. Za zły wybór nie ma punktów ujemnych.
  2. Jeśli nie wiesz, wykreśl odpowiedzi niemożliwe. Jedna z odpowiedzi często wynika z typowego błędu, np. z pomylenia pola z objętością.

Zadania typu prawda–fałsz i „dokończ zdanie”

W zadaniach prawda–fałsz oceniasz każde zdanie osobno: jedno może być prawdziwe, a drugie fałszywe, i oba wybory są potrzebne do zdobycia punktu. Czytaj zdanie do końca, bo często zmienia je jedno słowo („każdy”, „tylko”, „co najmniej”). W zadaniach „dokończ zdanie” sprawdź każdą opcję, podstawiając ją do zdania. Poprawna odpowiedź musi pasować gramatycznie i matematycznie.

PrzykładZdanie: „Każdy romb jest kwadratem”. Romb ma wszystkie boki równe, ale kąty nie muszą być proste, więc zdanie jest fałszywe. Zdanie „każdy kwadrat jest rombem” jest prawdziwe.

Zadania

1. W zadaniu pada pytanie: „O ile procent większe jest pole A od pola B?”. Pole A to 150 cm², a pole B 120 cm². Którą z liczb podasz: 30, 25 czy 125?

Pokaż rozwiązanie
Różnica pól to 30 cm². Procent liczymy względem pola B: 30 ÷ 120 = 0,25, czyli 25%. Liczba 30 to różnica w cm², a 125 to stosunek pola A do pola B.

2. Rysunek przedstawia czworokąt, który wygląda jak prostokąt, ale w treści podano tylko, że dwa boki są równoległe. Czy możesz użyć wzoru na pole prostokąta?

Pokaż rozwiązanie
Nie. Wiesz tylko, że czworokąt ma parę boków równoległych, czyli jest trapezem lub szczególnym trapezem. Prostokąt nie wynika z treści zadania.

3. Uzasadnij, że suma dwóch kolejnych liczb naturalnych jest liczbą nieparzystą.

Pokaż rozwiązanie
Liczby: n i n + 1. Suma: n + n + 1 = 2n + 1. Liczba 2n jest parzysta, więc 2n + 1 jest nieparzysta dla każdego n. Wniosek zapisujemy na końcu.

Zapamiętaj

  • Czytaj trzy razy, podkreślaj liczby i jednostki.
  • Rozróżniaj „o ile” i „ile razy”.
  • Nie zakładaj nic ponad treść i dane.
  • Zapisuj dane, plan, obliczenia i odpowiedź.
  • Sprawdź wynik, podstawiając go do zadania.

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.