Funkcja logarytmiczna: wykres i własności

Wzór y = logₐ x, dziedzina, zbiór wartości, monotoniczność, wykres i przesunięcia – z tabelką wartości i przykładami.

Matematyka na wypasieLiceum

Funkcja logarytmiczna to funkcja y = logₐ x, gdzie a > 0 i a ≠ 1. Jest odwrotna do funkcji wykładniczej y = aˣ: jeśli aʸ = x, to y = logₐ x.

Własności

wartość
Dziedzina (0; +∞), czyli tylko liczby dodatnie
Zbiór wartości ℝ (wszystkie liczby rzeczywiste)
Miejsce zerowe x = 1, bo logₐ 1 = 0
Punkty charakterystyczne (1, 0) oraz (a, 1)
Asymptota pionowa prosta x = 0 (oś y)
Monotoniczność a > 1: rosnąca, 0 < a < 1: malejąca

Tabela wartości dla y = log₂ x

x 1/4 1/2 1 2 4 8
log₂ x −2 −1 0 1 2 3

Wykres rośnie coraz wolniej: dla x bliskiego 0 spada „w dół” bez ograniczeń, ale do zera nigdy nie dociera.

Przesunięcia wykresu

  • y = logₐ(x − p): przesunięcie o p w prawo, dziedzina x > p.
  • y = logₐ x + q: przesunięcie o q w górę.
  • y = −logₐ x: odbicie względem osi x.
Przykład 1f(x) = log₃(x − 2). Warunek: x − 2 > 0, czyli dziedzina x ∈ (2; +∞). Miejsce zerowe: x − 2 = 1, czyli x = 3.
Przykład 2f(x) = log₂ x, f(16) = 4, bo 2⁴ = 16.
Przykład 3y = log_(1/2) x jest malejąca (podstawa mniejsza od 1), a f(4) = −2, bo (1/2)⁻² = 4.

Najczęstsze błędy

  • Brak warunku, że wyrażenie pod logarytmem jest dodatnie.
  • Podstawa 1 lub liczba niedodatnia: log₁ x nie istnieje.
  • Pomylenie, kiedy funkcja rośnie, a kiedy maleje (decyduje podstawa).

Sprawdź siebie

1. Podaj dziedzinę f(x) = log₂(5 − x).

Pokaż rozwiązanie
5 − x > 0, więc x < 5.

2. Czy f(x) = log_(0,5) x jest rosnąca?

Pokaż rozwiązanie
Podstawa 0,5 < 1, więc funkcja jest malejąca.

3. Oblicz f(1/8) dla f(x) = log₂ x.

Pokaż rozwiązanie
2⁻³ = 1/8, więc f(1/8) = −3.

Zapamiętaj

  • D = (0; +∞), ZW = ℝ, miejsce zerowe x = 1.
  • Podstawa a > 1: rośnie, 0 < a < 1: maleje.

Poćwicz w grze Logarytmy.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.