Funkcja logarytmiczna to funkcja y = logₐ x, gdzie a > 0 i a ≠ 1. Jest odwrotna do funkcji wykładniczej y = aˣ: jeśli aʸ = x, to y = logₐ x.
Własności
| wartość | |
|---|---|
| Dziedzina | (0; +∞), czyli tylko liczby dodatnie |
| Zbiór wartości | ℝ (wszystkie liczby rzeczywiste) |
| Miejsce zerowe | x = 1, bo logₐ 1 = 0 |
| Punkty charakterystyczne | (1, 0) oraz (a, 1) |
| Asymptota pionowa | prosta x = 0 (oś y) |
| Monotoniczność | a > 1: rosnąca, 0 < a < 1: malejąca |
Tabela wartości dla y = log₂ x
| x | 1/4 | 1/2 | 1 | 2 | 4 | 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| log₂ x | −2 | −1 | 0 | 1 | 2 | 3 |
Wykres rośnie coraz wolniej: dla x bliskiego 0 spada „w dół” bez ograniczeń, ale do zera nigdy nie dociera.
Przesunięcia wykresu
- y = logₐ(x − p): przesunięcie o p w prawo, dziedzina x > p.
- y = logₐ x + q: przesunięcie o q w górę.
- y = −logₐ x: odbicie względem osi x.
Przykład 1f(x) = log₃(x − 2). Warunek: x − 2 > 0, czyli dziedzina x ∈ (2; +∞). Miejsce zerowe: x − 2 = 1, czyli x = 3.
Przykład 2f(x) = log₂ x, f(16) = 4, bo 2⁴ = 16.
Przykład 3y = log_(1/2) x jest malejąca (podstawa mniejsza od 1), a f(4) = −2, bo (1/2)⁻² = 4.
Najczęstsze błędy
- Brak warunku, że wyrażenie pod logarytmem jest dodatnie.
- Podstawa 1 lub liczba niedodatnia: log₁ x nie istnieje.
- Pomylenie, kiedy funkcja rośnie, a kiedy maleje (decyduje podstawa).
Sprawdź siebie
1. Podaj dziedzinę f(x) = log₂(5 − x).
Pokaż rozwiązanie
5 − x > 0, więc x < 5.
2. Czy f(x) = log_(0,5) x jest rosnąca?
Pokaż rozwiązanie
Podstawa 0,5 < 1, więc funkcja jest malejąca.
3. Oblicz f(1/8) dla f(x) = log₂ x.
Pokaż rozwiązanie
2⁻³ = 1/8, więc f(1/8) = −3.
Zapamiętaj
- D = (0; +∞), ZW = ℝ, miejsce zerowe x = 1.
- Podstawa a > 1: rośnie, 0 < a < 1: maleje.
Poćwicz w grze Logarytmy.
Komentarze