Graniastosłup prawidłowy czworokątny to bryła, której podstawą jest kwadrat o boku a, a ściany boczne są prostokątami o wymiarach a × H (H to wysokość). Jeśli H = a, to bryła jest sześcianem. Taka bryła pojawia się w zadaniach bardzo często.
Elementy bryły
- 8 wierzchołków, 12 krawędzi (8 o długości a i 4 o długości H), 6 ścian (2 kwadraty i 4 prostokąty).
- Przekątna podstawy: d = a√2.
- Przekątna ściany bocznej: √(a² + H²).
- Przekątna bryły: D = √(2a² + H²).
Wzory
Pole podstawy: Pp = a².
Pole boczne: Pb = 4 · a · H.
Pole powierzchni całkowitej: Pc = 2a² + 4aH.
Skąd bierze się przekątna bryły
Trójkąt prostokątny: jedna przyprostokątna to przekątna podstawy (a√2), druga to wysokość H, a przeciwprostokątna to przekątna bryły. Z Pitagorasa: D² = (a√2)² + H² = 2a² + H².
Zadania z odwrotnym kierunkiem
Gdy znamy objętość i bok podstawy, wysokość to H = V / a². Gdy znamy objętość, a podstawa jest kwadratem, bok podstawy to a = √(V/H).
Najczęstsze błędy
- Pole boczne policzone jako 2aH zamiast 4aH.
- Przekątna bryły liczona jako a√2 + H zamiast z Pitagorasa.
- Pomylenie pola powierzchni z objętością (cm² i cm³).
Sprawdź siebie
1. Oblicz objętość i pole powierzchni graniastosłupa prawidłowego czworokątnego o a = 5 i H = 12.
Pokaż rozwiązanie
2. Przekątna ściany bocznej ma 13, a bok podstawy 5. Ile wynosi wysokość?
Pokaż rozwiązanie
3. Oblicz przekątną sześcianu o krawędzi 4.
Pokaż rozwiązanie
Zapamiętaj
- V = a²H, Pc = 2a² + 4aH.
- Przekątna podstawy a√2, przekątna bryły √(2a² + H²).
Poćwicz w grze Bryły: pola i objętości.
Komentarze