Sudoku wygląda jak zadanie z rachunków, bo składa się z cyfr, ale w rzeczywistości nie trzeba w nim nic liczyć. Cyfry są tylko znakami, jak kolorowe klocki. Równie dobrze mogłyby to być owoce albo litery. Liczy się wyłącznie to, czy dana cyfra już gdzieś stoi, czy jeszcze nie. Dlatego sudoku uczy czegoś, co przydaje się w całej matematyce: rozumowania krok po kroku, bez zgadywania.
Zasady
Plansza składa się z kwadratowych pól. W klasycznej wersji jest ich 9 × 9 = 81, ale na początek najlepsza jest mała plansza 4 × 4, na której używamy cyfr 1, 2, 3 i 4. Część pól jest już wypełniona. Resztę uzupełniamy według trzech reguł:
- w każdym wierszu każda cyfra występuje dokładnie raz,
- w każdej kolumnie każda cyfra występuje dokładnie raz,
- w każdej ramce (grubo obrysowanym kwadracie: 2 × 2 na małej planszy, 3 × 3 na dużej) każda cyfra występuje dokładnie raz.
Dobrze ułożone sudoku ma jedno rozwiązanie. Gdy wydaje Ci się, że musisz zgadywać, to znak, że przeoczyłeś jakąś wskazówkę. Warto wiedzieć, że podanych cyfr musi być odpowiednio dużo: przy mniej niż 17 podanych cyfrach plansza 9 × 9 nie ma jednoznacznego rozwiązania.
Technika 1: jedyna brakująca cyfra
To najprostszy ruch. Spójrz na wiersz, kolumnę lub ramkę, w której brakuje tylko jednego pola. Wpisz cyfrę, której tam nie ma. Zawsze zaczynaj od takich miejsc. Na małej planszy w pierwszym wierszu stały 1, 3 i 4, więc w pustym polu mogła być tylko dwójka.
Technika 2: wykluczanie
Wybierz puste pole i sprawdź, jakich cyfr nie może w nim być: tych z jego wiersza, kolumny i ramki. Jeśli z czterech możliwych cyfr zostanie jedna, to ona jest odpowiedzią. Ta technika działa jak detektyw, który eliminuje podejrzanych, aż zostanie sprawca.
Technika 3: jedyne miejsce
Ta technika odwraca pytanie. Zamiast pytać „co wpisać w to pole?”, pytasz „gdzie może stanąć cyfra 4 w tej ramce?”. Jeśli wszystkie pola poza jednym są zablokowane (bo w ich wierszu lub kolumnie czwórka już stoi), to właśnie tam ją wpisujesz. Dobrze to widać w kroku z animacji: w dolnej lewej ramce czwórka mogła pójść tylko do jednego pola.
Technika 4: notatki ołówkiem
Na większej planszy nie utrzymasz wszystkiego w głowie. Zapisuj w rogu pustego pola małe cyfry, które jeszcze mogą tam pasować. Gdy wykreślasz cyfrę z wiersza, od razu skreślaj ją w notatkach wszystkich pól tego wiersza. Pole z jedną cyfrą w notatce wypełniasz. Dwa pola w jednym wierszu z tą samą parą cyfr (np. oba mają tylko 3 lub 5) zajmują te cyfry dla siebie, więc możesz je skreślić z innych pól tego wiersza.
Czego nie robić
Nie wpisuj cyfr na próbę. Jedna błędna cyfra psuje wszystko, a błąd często wychodzi dopiero po kilkunastu ruchach, gdy nie wiadomo, od którego miejsca się zaczął. Używaj ołówka i notatek. Jeśli utkniesz, zmień miejsce patrzenia: popatrz na inny wiersz, kolumnę albo ramkę, w której jest więcej wypełnionych pól.
Zadania
1. Rozwiąż sudoku 4 × 4 (kropka oznacza puste pole), wiersz po wierszu:
2 . . 3
. 3 2 .
1 . 3 .
. 4 . 2
Pokaż rozwiązanie
2. W wierszu sudoku 9 × 9 stoją cyfry 4, 6, 9, 1, 2, 8, 3, 5. Jakiej cyfry brakuje?
Pokaż rozwiązanie
3. Ile jest wszystkich pól, wierszy, kolumn i ramek na planszy sudoku 9 × 9?
Pokaż rozwiązanie
Typowe błędy
- Wpisywanie cyfry „na oko”, bez sprawdzenia ramki.
- Sprawdzanie tylko wiersza i kolumny, a nie ramki.
- Zgadywanie zamiast szukania kolejnych wskazówek.
- Brak notatek na większej planszy.
Zapamiętaj
- W wierszu, kolumnie i ramce każda cyfra raz.
- Najpierw szukaj miejsc, gdzie brakuje jednej cyfry.
- Pytaj na dwa sposoby: „co tu pasuje?” i „gdzie pasuje ta cyfra?”.
- Dobra łamigłówka ma jedno rozwiązanie i nie wymaga zgadywania.
Pograj w Sudoku 4 × 4, a potem sprawdź swoje siły w Sudoku 6 × 6.
Komentarze