Jaki to kąt? Ostry, prosty, rozwarty, półpełny i wklęsły

Jak nazwać kąt po jego mierze, jak mierzyć kątomierzem i jak oszacować kąt na oko.

GeometriaKlasy 4–7

Kąt powstaje, gdy dwie półproste wychodzą z jednego punktu, zwanego wierzchołkiem. Półproste to ramiona kąta. Im bardziej są rozchylone, tym kąt jest większy. Miarą kąta jest liczba stopni; pełny obrót ma 360°.

Rodzaje kątów

  • kąt zerowy – 0°, ramiona leżą jedno na drugim;
  • kąt ostry – od 0° do 90°, jak szpic ołówka;
  • kąt prosty – dokładnie 90°, jak róg kartki; zaznaczamy go kwadracikiem;
  • kąt rozwarty – od 90° do 180°, rozchylone drzwi;
  • kąt półpełny – dokładnie 180°, ramiona tworzą prostą;
  • kąt wklęsły – od 180° do 360°;
  • kąt pełny – 360°, ramiona znów się pokrywają.
Sztuczka z rogiem kartkiRóg kartki papieru to wzorzec kąta prostego. Przyłóż go do kąta: jeśli kąt jest mniejszy – jest ostry, jeśli większy – rozwarty.

Jak mierzyć kąt kątomierzem?

  1. Środek kątomierza połóż dokładnie na wierzchołku kąta.
  2. Jedno ramię ułóż wzdłuż linii zerowej kątomierza.
  3. Odczytaj liczbę, na której leży drugie ramię. Używaj skali, która zaczyna się od zera na ramieniu leżącym na linii zerowej.

Uwaga na dwie skale: jedna biegnie od lewej do prawej, druga w przeciwną stronę. Szybko sprawdzisz, która jest właściwa, bo kąt ostry musi mieć mniej niż 90°, a rozwarty więcej.

Jak narysować kąt o danej mierze?

Narysuj linijką półprostą (jedno ramię). Przyłóż kątomierz tak, by jego środek leżał na początku półprostej, a zero na ramieniu. Zaznacz kropkę przy żądanej liczbie stopni. Połącz początek półprostej z kropką. Gotowe: masz kąt o zadanej mierze.

Przykład: zegarO godzinie 3:00 wskazówki tworzą kąt prosty (90°). O 6:00 – kąt półpełny (180°). O 1:00 – kąt 30° (ostry), bo każda godzina to 360° ÷ 12 = 30°.

Szacowanie kąta na oko

Zapamiętaj kilka wzorców: 30°, 45°, 60°, 90°, 120°, 135° i 180°. Kąt 45° to połowa kąta prostego (przekątna kwadratu), 60° to kąt trójkąta równobocznego, a 120° to kąt sześciokąta foremnego. Porównując z nimi, zgadniesz większość kątów z dokładnością do 10°.

Rodzaje trójkątów ze względu na kąty

Trójkąt, w którym wszystkie kąty są ostre, to trójkąt ostrokątny. Jeśli jeden kąt jest prosty – prostokątny. Jeśli jeden jest rozwarty – rozwartokątny. W trójkącie może być co najwyżej jeden kąt prosty albo rozwarty, bo suma wszystkich kątów to 180°.

Zadania

1. Nazwij kąty: 25°, 90°, 130°, 180°, 250°.

Pokaż rozwiązanie
25° – ostry, 90° – prosty, 130° – rozwarty, 180° – półpełny, 250° – wklęsły.

2. Ile stopni mają wskazówki zegara o godzinie 4:00?

Pokaż rozwiązanie
Od 12 do 4 są 4 godziny po 30°: 4 · 30° = 120° (kąt rozwarty).

3. Dwa kąty trójkąta mają 40° i 50°. Jaki to trójkąt?

Pokaż rozwiązanie
Trzeci kąt: 180° − 40° − 50° = 90°, czyli trójkąt prostokątny.

Typowe błędy

  • Odczytywanie złej skali kątomierza.
  • Pomylenie kąta rozwartego z wklęsłym.
  • Przekonanie, że długość ramion wpływa na miarę kąta (nie wpływa).

Zapamiętaj

  • Ostry < 90° < rozwarty < 180° < wklęsły < 360°.
  • Kąt prosty = róg kartki = 90°.
  • Miara kąta nie zależy od długości ramion.

Kąty w otoczeniu

Kąt prosty ma róg książki, narożnik pokoju i szyba okienna. Kąt ostry widać w kształcie dachu domku, kąt rozwarty – w otwartym laptopie. Kąt półpełny to prosta linia, na przykład horyzont. Spróbuj znaleźć w mieszkaniu po trzy przykłady każdego rodzaju. Potem zmierz wybrane z nich kątomierzem i sprawdź, czy dobrze je ocenia się na oko.

Kąt a obrót

Kąt możemy rozumieć jako ilość obrotu. Obrót o 90° to ćwierć obrotu, o 180° – pół obrotu, o 360° – pełny obrót. Dlatego gdy mówimy „zrób w tył zwrot”, mamy na myśli obrót o 180°. W grach komputerowych i robotyce kąty to podstawa: robot skręcający w prawo o 90° musi znać tę miarę dokładnie.

Kąty dopełniające i przyległe

Dwa kąty, które razem dają 90°, nazywamy dopełniającymi: kąt 35° i kąt 55°. Dwa kąty, które razem dają 180°, to kąty przyległe lub (gdy nie leżą obok siebie) kąty dopełniające do półpełnego. Znajomość tych par przyspiesza wiele rachunków, bo od razu możesz podać brakujący kąt: do 90° brakuje tyle, ile wynosi dopełnienie.

4. Jaki kąt dopełnia kąt 38° do kąta prostego, a jaki do półpełnego?

Pokaż rozwiązanie
Do kąta prostego: 90° − 38° = 52°. Do półpełnego: 180° − 38° = 142°.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.