Jednostki czasu: doby, godziny, minuty i sekundy

Czas nie jest dziesiętny! Jak zamieniać godziny na minuty i zapisywać czas w ułamkach.

Pieniądze, czas i miaryKlasy 3–8

W większości miar używamy mnożenia przez 10, 100 i 1000, ale czas jest wyjątkiem: doba ma 24 godziny, godzina 60 minut, a minuta 60 sekund. Ten układ pochodzi ze starożytnego Babilonu, w którym liczono w systemie sześćdziesiątkowym. Z tego powodu zamiany czasu wymagają szczególnej uwagi.

Drabinka czasu

  • 1 doba = 24 godziny;
  • 1 godzina = 60 minut;
  • 1 minuta = 60 sekund;
  • 1 godzina = 3600 sekund (60 · 60);
  • 1 tydzień = 7 dób, 1 rok zwykły = 365 dni, rok przestępny = 366 dni.
UwagaGodzina nie ma 100 minut. Dlatego 1,5 godziny to nie 1 h 50 min, lecz 1 h 30 min. Ułamek godziny zamieniamy na minuty, mnożąc przez 60.

Ułamki godziny w pamięci

  • 1/2 h = 30 min, 1/4 h = 15 min, 3/4 h = 45 min;
  • 1/3 h = 20 min, 2/3 h = 40 min;
  • 1/10 h = 6 min, 1/5 h = 12 min.

Zapisy dziesiętne: 0,5 h = 30 min, 0,25 h = 15 min, 1,75 h = 1 h 45 min. Dla 0,2 h liczymy 0,2 · 60 = 12 min.

Dodawanie i odejmowanie czasu

Przy dodawaniu minuty dodajemy do minut, a gdy suma przekroczy 60, „przenosimy” godzinę. 2 h 45 min + 1 h 50 min: minuty 45 + 50 = 95, czyli 1 h 35 min; godziny 2 + 1 + 1 = 4; razem 4 h 35 min. Przy odejmowaniu pożyczamy godzinę, która daje 60 minut: 3 h 10 min − 1 h 40 min = 2 h 70 min − 1 h 40 min = 1 h 30 min.

Przykład: filmFilm zaczyna się o 17:40 i trwa 2 h 35 min. Do 19:40 mija 2 godziny, potem jeszcze 35 minut: do 20:00 jest 20 min, zostaje 15 min. Film kończy się o 20:15.

Prędkość a czas

Samochód jedzie ze średnią prędkością 80 km/h przez 45 minut. 45 min to 3/4 h, więc pokonuje 80 · 3/4 = 60 km. Zamiana minut na godziny jest tu niezbędna, bo prędkość podana jest w kilometrach na godzinę.

Zadania

1. Zamień 3 h 20 min na minuty oraz 400 s na minuty i sekundy.

Pokaż rozwiązanie
3 · 60 + 20 = 200 min. 400 s = 6 · 60 + 40 = 6 min 40 s.

2. Lekcja trwała od 9:55 do 10:40, a przerwa 15 minut. O której zaczyna się następna lekcja?

Pokaż rozwiązanie
10:40 + 15 min = 10:55. Lekcja trwała 45 minut.

3. Podróż pociągiem trwała 2,75 godziny. Zapisz to w godzinach i minutach, a następnie w minutach.

Pokaż rozwiązanie
0,75 h = 45 min, więc 2 h 45 min = 2 · 60 + 45 = 165 min.

Typowe błędy

  • Traktowanie minut jak ułamków dziesiętnych godziny.
  • Odejmowanie czasu bez „pożyczania” 60 minut.
  • Zapominanie, że doba ma 24 godziny, a nie 12.

Zapamiętaj

  • 24 h = 1 doba, 60 min = 1 h, 60 s = 1 min.
  • Część godziny: mnożymy przez 60, by dostać minuty.
  • Przy dodawaniu i odejmowaniu pilnuj przejścia przez 60.

Kalendarz i lata przestępne

Rok trwa dokładnie nieco dłużej niż 365 dni, około 365 dni i 6 godzin. Co cztery lata zbiera się z tego dodatkowy dzień i dodajemy go jako 29 lutego. Rok przestępny dzieli się przez 4, z wyjątkiem lat podzielnych przez 100, o ile nie dzielą się przez 400. Rok 2000 był przestępny, a 1900 nie.

Czas w zadaniach tekstowych

W zadaniach o czasie pytamy najczęściej o koniec zdarzenia, jego długość albo początek. Wszystkie trzy sprowadzają się do dodawania i odejmowania czasu. Przydaje się oś czasu: zaznacz początek, dopisz kolejne etapy, a na końcu odczytaj wynik. Ułatwia to unikanie pomyłek przy przekraczaniu pełnej godziny.

Zegar 12- i 24-godzinny

Godzinę 15:30 możemy zapisać jako 3:30 po południu. Aby zamienić godzinę popołudniową na 24-godzinną, dodajemy 12. Północ to 0:00 albo 24:00, a południe 12:00. Przy obliczeniach wygodnie jest używać zapisu 24-godzinnego.

4. Autobus wyjeżdża o 22:50, a jazda trwa 3 h 25 min. O której przyjedzie?

Pokaż rozwiązanie
22:50 + 3 h = 1:50, potem + 25 min = 2:15 następnego dnia.

Sekundy, milisekundy i dłuższe okresy

Krótsze od sekundy są milisekundy: 1 s = 1000 ms. Dłuższe od roku to dekada (10 lat), wiek (100 lat) i tysiąclecie. Wiek XXI obejmuje lata 2001–2100. Zapisując wiek cyframi rzymskimi, pamiętamy, że pierwszy wiek to lata 1–100, więc rok 1999 należy jeszcze do XX wieku.

Jak liczyć czas „w głowie”?

Dodając 47 minut, najpierw dodaj 60 minut, czyli godzinę, a potem odejmij 13 minut. Odejmując 38 minut, odejmij 40 i dodaj 2. Takie sztuczki skracają obliczenia i zmniejszają szansę pomyłki przy przejściu przez pełną godzinę. Warto ćwiczyć je na realnych rozkładach jazdy pociągów i autobusów.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.