Jednostki masy: gramy, dekagramy, kilogramy i tony

Ile gramów ma kilogram, czym jest dekagram i kwintal – zamiana jednostek masy na drabince.

Pieniądze, czas i miaryKlasy 3–5

Masę produktów w sklepie podajemy w gramach i kilogramach, masę samochodów ciężarowych w tonach. W kuchni często spotkasz też dekagramy: „10 dag szynki” kupowało się kiedyś na pytanie „ile pani sobie życzy?”. Zobaczmy, jak połączyć te jednostki w jedną drabinkę.

Jednostki masy

  • gram (g) – masa spinacza to około 1 g, a kostki cukru około 4 g;
  • dekagram (dag) – 1 dag = 10 g; plaster szynki waży około 2 dag;
  • kilogram (kg) – 1 kg = 1000 g = 100 dag; litr wody waży około 1 kg;
  • kwintal (q) – 1 q = 100 kg; ta jednostka jest używana w rolnictwie;
  • tona (t) – 1 t = 1000 kg = 10 q; masa małego samochodu to około 1 t.

Drabinka masy

Z tony na gramy mamy trzy szczeble: tona → kilogram (· 1000), kilogram → dekagram (· 100) i dekagram → gram (· 10). Razem 1000 · 100 · 10 = 1 000 000. Dlatego 1 t = 1 000 000 g. To wygodna liczba do zapamiętania: tona to milion gramów.

Najważniejsze zależności1 kg = 1000 g, 1 t = 1000 kg, 1 dag = 10 g. Wszystkie inne wynikają z tych trzech.

Zakupy: ile kilogramów, ile dekagramów?

Pani w sklepie waży 25 dag sera. To 250 g, czyli 0,25 kg, czyli jedna czwarta kilograma. Cena wynosi 36 zł za kilogram. Za 25 dag zapłacisz 36 ÷ 4 = 9 zł. Dobrze jest znać „połówki” i „ćwiartki”: 50 dag = 0,5 kg, 25 dag = 0,25 kg, 75 dag = 0,75 kg.

Przykład: przepis na ciastoPrzepis wymaga 0,4 kg mąki, 25 dag cukru i 150 g masła. Wszystko zamieniamy na gramy: 400 g + 250 g + 150 g = 800 g, czyli 0,8 kg składników suchych i tłustych razem.

Masa brutto, netto, tara

Na opakowaniach znajdziesz słowo „netto”: to masa samego produktu. „Brutto” to masa razem z opakowaniem, a „tara” to masa opakowania. Zawsze brutto = netto + tara. Jeśli słoik z miodem waży 620 g, a samo szkło 270 g, to miodu jest 350 g.

Zadania

1. Zamień 3,2 kg na gramy, 450 g na kilogramy oraz 5 t na kilogramy.

Pokaż rozwiązanie
3,2 kg = 3200 g. 450 g = 0,45 kg. 5 t = 5000 kg.

2. W sklepie kupiłeś 15 dag szynki, 0,3 kg sera i 250 g masła. Jaka jest łączna masa zakupów w gramach?

Pokaż rozwiązanie
15 dag = 150 g, 0,3 kg = 300 g, razem 150 + 300 + 250 = 800 g.

3. Ciężarówka o masie własnej 8 t zabiera 24 skrzynie po 75 kg. Ile waży cały załadowany pojazd?

Pokaż rozwiązanie
24 · 75 = 1800 kg = 1,8 t, razem 8 + 1,8 = 9,8 t.

Typowe błędy

  • Pomylenie dekagrama z kilogramem.
  • Zapis 2 kg 50 g jako 2,5 kg zamiast 2,05 kg.
  • Zapomnienie, że tona to tysiąc kilogramów, a nie sto.

Zapamiętaj

  • 1 kg = 1000 g = 100 dag, 1 t = 1000 kg.
  • Do mniejszej jednostki mnożymy, do większej dzielimy.
  • Brutto = netto + tara.

Skąd wzięło się słowo „kilogram”?

Przedrostek „kilo” pochodzi z greckiego i oznacza tysiąc, więc kilogram to tysiąc gramów. Gram był pierwotnie masą jednego centymetra sześciennego wody. Związek ten pokazuje, że jednostki długości, objętości i masy tworzą jeden spójny układ: litr wody to dokładnie kilogram, a metr sześcienny wody to tona.

Waga i masa

W języku codziennym mówimy „waga”, ale w fizyce mierzymy masę w kilogramach. Waga to też urządzenie, które pokazuje masę. Na Księżycu waga pokazałaby inny wynik niż na Ziemi, lecz masa ciała pozostaje taka sama. Na lekcjach matematyki wystarczy jednak, że potrafisz porównywać masy i przeliczać jednostki.

Szacowanie masy

Jabłko waży około 150–200 g, bochenek chleba około 500 g, a uczeń szkoły podstawowej 30–60 kg. Taka wiedza pomaga w sprawdzaniu zadań tekstowych. Jeśli ktoś twierdzi, że tornister waży 15 000 g, to wiemy, że to 15 kg, a więc zbyt dużo dla dziecka.

4. W worku jest 2,5 kg orzechów. Ile porcji po 25 dag można z niego nałożyć?

Pokaż rozwiązanie
2,5 kg = 250 dag, 250 ÷ 25 = 10 porcji.

Przeliczanie przez przesuwanie przecinka

Zamiana kilogramów na gramy to mnożenie przez 1000, czyli przesunięcie przecinka o trzy miejsca w prawo: 0,045 kg to 45 g. Zamiana gramów na kilogramy to przesunięcie w lewo: 7 g = 0,007 kg. Przy dekagramach przesuwamy o dwa miejsca: 3,5 kg = 350 dag. Zapamiętaj liczbę zer w współczynniku, a przecinek sam znajdzie właściwe miejsce.

Porównywanie mas

Aby porównać 0,8 kg, 750 g i 82 dag, zamieniamy wszystko na gramy: 800 g, 750 g, 820 g. Największa jest masa 82 dag, potem 0,8 kg, a najmniejsza 750 g. Porównywanie bez wspólnej jednostki to jedna z najczęstszych pomyłek na sprawdzianach, więc zawsze zacznij od ujednolicenia.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.