Pole mierzy, ile miejsca zajmuje figura na płaszczyźnie: ile płytek potrzeba na podłogę albo jak duże jest boisko. Jednostką pola jest pole kwadratu o boku równym jednostce długości. Dlatego mamy centymetr kwadratowy, metr kwadratowy i kilometr kwadratowy. Jest tu pułapka: współczynniki zamiany są kwadratami współczynników dla długości.
Dlaczego 1 m² to 10 000 cm²?
1 m = 100 cm. Kwadrat o boku 1 m ma więc bok 100 cm i pole 100 · 100 = 10 000 cm². Podobnie 1 dm = 10 cm, więc 1 dm² = 10 · 10 = 100 cm². A 1 m = 10 dm, czyli 1 m² = 10 · 10 = 100 dm². Współczynnik jednostek długości trzeba podnieść do kwadratu.
Ar i hektar
Do pól działek i pól uprawnych służą specjalne jednostki. Ar (a) to pole kwadratu o boku 10 m, czyli 100 m². Hektar (ha) to pole kwadratu o boku 100 m, czyli 10 000 m² = 100 arów. Boisko do piłki nożnej ma około 0,7 ha. Kilometr kwadratowy to 100 ha.
Drabinka pola ma stały współczynnik 100 między sąsiednimi szczeblami: hektar → ar → m² → dm² → cm². Z hektara na m² schodzimy dwa szczeble: 100 · 100 = 10 000. Stąd 3 ha = 30 000 m².
Jak wyobrazić sobie metr kwadratowy?
Metr kwadratowy to kwadrat o boku jednej długiej kroczki, mniej więcej tyle co pojedynczy kafel podłogowy dużego formatu albo kartonowy blat. Na takim kwadracie zmieści się około 10 000 kwadracików o boku 1 cm. Ta duża liczba tłumaczy, czemu przeliczenia wychodzą aż tak duże.
Zadania
1. Zamień 7 m² na dm², 450 cm² na dm² i 3 ha na ary.
Pokaż rozwiązanie
2. Pokój ma wymiary 4,5 m na 3 m. Ile płytek o boku 30 cm potrzeba na podłogę?
Pokaż rozwiązanie
3. Pole kwadratowej działki to 1 ha. Jaki jest jej bok i obwód?
Pokaż rozwiązanie
Typowe błędy
- Przyjęcie, że 1 m² = 100 cm² (jest 10 000 cm²).
- Pomylenie ara z hektarem.
- Dodawanie pól w różnych jednostkach bez zamiany.
Zapamiętaj
- Między sąsiednimi jednostkami pola jest 100 (mm², cm², dm², m²) i 100 przy ar i hektarze.
- 1 a = 100 m², 1 ha = 10 000 m².
- Współczynnik dla pola to kwadrat współczynnika dla długości.
Pole kwadratu w różnych jednostkach
Kwadrat o boku 3 cm ma pole 9 cm². Ten sam kwadrat o boku 30 mm ma pole 900 mm². Pole jest więc 100 razy większe w milimetrach niż w centymetrach, choć figura się nie zmieniła. Aby uniknąć błędów, najlepiej od razu zapisywać wymiary w jednej jednostce i dopiero potem liczyć pole.
Metr kwadratowy a metr
Częsty błąd to mieszanie metra z metrem kwadratowym. Metr służy do mierzenia długości (np. obwodu), a metr kwadratowy do mierzenia powierzchni. Kupując wykładzinę, płacisz za metry kwadratowe, a kupując listwę przypodłogową – za metry bieżące.
Duże obszary
Powierzchnię miast, jezior i krajów podajemy w kilometrach kwadratowych. Polska ma około 312 tysięcy km². Pola uprawne i lasy opisujemy w hektarach. Wiedząc, że 1 km² = 100 ha, łatwo przeliczyć te jednostki.
4. Ogród ma wymiary 50 m na 80 m. Podaj jego pole w m², arach i hektarach.
Pokaż rozwiązanie
Pole figury z różnych jednostek
Gdy boki prostokąta podano w różnych jednostkach, np. 2 m i 40 cm, zamień je na jedną: 200 cm i 40 cm, pole 8000 cm² = 80 dm² = 0,8 m². Możesz też liczyć w metrach: 2 m · 0,4 m = 0,8 m². Oba sposoby dają ten sam wynik, a nauczyciel zwykle ceni ten, w którym masz mniej rachunków.
Czy zawsze trzeba zamieniać na m²?
W zadaniach o podłodze najlepiej pasuje m², w zadaniach o małych kartkach – cm², a o gospodarstwach – hektar. Dobierz jednostkę do wielkości obiektu, aby liczby były zwyczajne. Pole kartki 600 cm² jest czytelniejsze niż 0,06 m².
Sprawdzian z wyobraźni
Narysuj na podłodze kwadrat o boku 1 m taśmą malarską i zmierz, ile razy zmieści się w nim stopa dorosłego (około 30 cm). Wyjdzie około 11 stóp w jednym rzędzie, więc około 100 pól. Takie doświadczenie pomaga zrozumieć, że metr kwadratowy jest bardzo duży w porównaniu z centymetrem kwadratowym.
Komentarze