Magiczne kwadraty

Stała magiczna, środek równy 5, pary dające 10 i metoda układania kwadratów nieparzystych krok po kroku.

Łamigłówki i gry logiczneKlasy 4–7

Magiczny kwadrat to tabela liczb, w której sumy w każdym wierszu, w każdej kolumnie i na obu przekątnych są takie same. Ta wspólna suma to stała magiczna. Najbardziej znany jest kwadrat 3 × 3 z liczbami od 1 do 9, ale takich kwadratów jest nieskończenie wiele. Dobra wiadomość: nie trzeba zgadywać. Wystarczy kilka obserwacji, żeby ułożyć go samemu.

Ile wynosi stała magiczna?

Wpisujemy liczby od 1 do n², każdą raz, w kwadracie o boku n. Wszystkie liczby razem dają n² · (n² + 1) ÷ 2. Ta suma musi się rozłożyć po równo na n wierszy, więc stała magiczna to n · (n² + 1) ÷ 2.

  • n = 3: 3 · 10 ÷ 2 = 15,
  • n = 4: 4 · 17 ÷ 2 = 34,
  • n = 5: 5 · 26 ÷ 2 = 65.
Prosta kontrola dla 3 × 3Liczby 1–9 dają razem 45. Trzy wiersze mają po tyle samo, więc każdy wiersz daje 45 ÷ 3 = 15. Jeśli Twój kwadrat ma inną sumę wiersza, gdzieś jest błąd.

Dlaczego w środku musi być 5?

Zsumuj cztery linie przechodzące przez środek: środkowy wiersz, środkową kolumnę i dwie przekątne. Każda ma sumę 15, więc razem 4 · 15 = 60. W tych czterech liniach każde pole poza środkowym występuje raz, a środkowe cztery razy. Wszystkie liczby dają 45, więc 45 + 3 · środek = 60. Stąd środek = 5. To przykład rozumowania, które pozwala znaleźć odpowiedź bez próbowania.

Pary dające 10

Skoro środek to 5, to każda linia przez środek ma jeszcze dwa pola, a ich suma to 15 − 5 = 10. Zatem liczby na przeciwległych polach muszą się dopełniać do 10: 1 i 9, 2 i 8, 3 i 7, 4 i 6. Piątka nie ma pary, bo stoi w środku.

Gdzie stoją parzyste, a gdzie nieparzyste?

W magicznym kwadracie 3 × 3 liczby ułożone są według prostej reguły: w narożnikach stoją liczby parzyste (2, 4, 6, 8), a na brzegach nieparzyste (1, 3, 7, 9). Tak wychodzi w każdym takim kwadracie, więc możesz z tego korzystać. Wstaw 2 w lewym górnym rogu, wtedy 8 stanie naprzeciwko, w prawym dolnym. Następnie 6 w prawym górnym rogu, a naprzeciwko niego 4. Brzegi dopełniamy do 15: 2 + 7 + 6, 4 + 3 + 8, 2 + 9 + 4, 6 + 1 + 8.

WynikKwadrat 2 7 6 / 9 5 1 / 4 3 8. Każdy wiersz, każda kolumna i obie przekątne dają 15. Obrót lub odbicie tego kwadratu też jest magiczne, i w ten sposób powstaje osiem wersji tego samego układu.

Kwadraty nieparzyste: metoda krok po kroku

Dla każdego nieparzystego boku (3, 5, 7…) działa prosta metoda wstawiania liczb po kolei. Dla 3 × 3:

  1. Wpisz 1 w środkowym polu górnego wiersza.
  2. Każdą następną liczbę wpisuj o jedno pole w prawo i do góry. Gdy wyjdziesz poza tabelę, wracasz z przeciwnej strony (jakby plansza była zwinięta w walec).
  3. Jeśli pole jest już zajęte, wpisz liczbę pod poprzednią.

Dla 3 × 3 wychodzi: 8 1 6 / 3 5 7 / 4 9 2. Sprawdź: wiersze 15, kolumny 15, przekątne 8 + 5 + 2 = 15 i 6 + 5 + 4 = 15. Ten sam kwadrat, tylko obrócony inaczej niż poprzedni. Tą samą metodą układa się kwadraty 5 × 5 i większe, ale tam stała to już 65, a liczb do wpisania jest 25.

Jak rozwiązywać magiczny kwadrat z lukami

W zadaniach część liczb jest podana. Szukaj wiersza, kolumny lub przekątnej, w której brakuje jednej liczby: odejmij sumę znanych od stałej magicznej. Wpisz wynik i szukaj następnej linii z jedną luką. Pracujesz tak samo jak w sudoku: jedna wskazówka odsłania następną.

Zadania

1. Oblicz stałą magiczną kwadratu 4 × 4 z liczbami 1–16.

Pokaż rozwiązanie
n · (n² + 1) ÷ 2 = 4 · 17 ÷ 2 = 34. Sprawdź inaczej: 1 + 2 + … + 16 = 136, a 136 ÷ 4 = 34.

2. Uzupełnij kwadrat 3 × 3 (kropka to puste pole):
. 1 6
3 5 .
. 9 2

Pokaż rozwiązanie
Stała to 15. Pierwszy wiersz: 15 − 1 − 6 = 8. Drugi wiersz: 15 − 3 − 5 = 7. Trzeci wiersz: 15 − 9 − 2 = 4. Sprawdź przekątną: 8 + 5 + 2 = 15.

3. Czy tabela 1 2 3 / 4 5 6 / 7 8 9 jest magicznym kwadratem?

Pokaż rozwiązanie
Nie. Pierwszy wiersz daje 6, drugi 15, trzeci 24. Sumy są różne. W środku stoi 5, ale pozostałe liczby są ułożone po kolei, nie w parach dających 10.

Typowe błędy

  • Zapominanie o przekątnych.
  • Wpisanie tej samej liczby dwa razy.
  • Szukanie metodą prób zamiast liczenia z użyciem stałej magicznej.

Zapamiętaj

  • Stała magiczna: n · (n² + 1) ÷ 2.
  • W kwadracie 3 × 3 środek to 5, a przeciwległe pola dają razem 10.
  • Narożniki to liczby parzyste, brzegi nieparzyste.
  • Brakującą liczbę w linii liczymy, odejmując znane od stałej.

Potrenuj w grze Magiczny kwadrat.

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.