O ile procent więcej lub mniej oraz punkty procentowe

Podwyżka i obniżka w procentach, dlaczego +20% i −20% się nie znoszą, i czym różni się „o ile procent” od „o ile punktów procentowych”.

Procenty i proporcjeKlasy 7–8

Gdy coś rośnie lub maleje „o procent”, to zawsze względem wartości początkowej. Tu kryje się większość błędów.

O ile procent większe lub mniejsze

WzórZmiana w % = (nowa wartość − stara) / stara · 100%. Dodatnia oznacza wzrost, ujemna spadek.
Przykład 1Cena wzrosła z 80 zł do 100 zł. Wzrost o 20 zł to 20/80 = 25%, czyli cena wzrosła o 25%.
Przykład 2Cena spadła ze 100 zł do 80 zł. Spadek o 20 zł to 20/100 = 20%. Ta sama zmiana w złotych, ale inny procent, bo inna baza.

Cena po podwyżce lub obniżce

  • Po podwyżce o p%: nowa cena = stara · (1 + p/100).
  • Po obniżce o p%: nowa cena = stara · (1 − p/100).
Przykład 3Cena 200 zł obniżona o 15%: 200 · 0,85 = 170 zł.
Przykład 4Po podwyżce o 10% cena wynosi 88 zł. 88 : 1,1 = 80 zł przed podwyżką.

Podwyżka i obniżka o ten sam procent

Podwyżka o 20%, a potem obniżka o 20%: 100 zł → 120 zł → 96 zł. Cena jest o 4% niższa, bo obniżka liczy się od już większej kwoty. Mnożymy współczynniki: 1,2 · 0,8 = 0,96.

Punkty procentowe

Gdy porównujemy dwa procenty, różnicę podajemy w punktach procentowych (p.p.).

Przykład 5Oprocentowanie wzrosło z 4% do 5%. To wzrost o 1 punkt procentowy, ale względny wzrost to 1/4 = 25%.

Najczęstsze błędy

  • Liczenie procentu od nowej wartości zamiast od początkowej.
  • Uznanie, że +20% i −20% dają ten sam wynik.
  • Pomylenie p.p. z procentami.

Sprawdź siebie

1. O ile procent wzrosła liczba z 50 do 65?

Pokaż rozwiązanie
15/50 = 30%.

2. Telefon za 1000 zł obniżono o 30%, a potem podniesiono o 30%. Ile kosztuje teraz?

Pokaż rozwiązanie
1000 · 0,7 · 1,3 = 910 zł.

3. Poparcie spadło z 40% do 30%. O ile punktów procentowych i o ile procent?

Pokaż rozwiązanie
O 10 p.p., względny spadek 10/40 = 25%.

Zapamiętaj

  • Procent zmiany liczymy od wartości początkowej.
  • +p% to mnożenie przez 1 + p/100, a −p% przez 1 − p/100.
  • Różnica dwóch procentów to punkty procentowe.

Poćwicz w grze Promocje, podwyżki i punkty procentowe.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.