Zbieranie i opracowywanie danych: tabele, diagramy, średnia

Jak zebrać wyniki w tabelę, narysować diagram słupkowy i kołowy oraz obliczyć średnią, medianę i dominantę z danych z ankiety.

Dane i prawdopodobieństwoKlasy 7–8

Ankieta, wyniki sprawdzianu, czas dojazdu do szkoły: wszędzie zbieramy liczby, które trzeba uporządkować i opisać. Robimy to w trzech krokach: tabela, diagram, miary (średnia, mediana, dominanta).

Krok 1: tabela liczności

Wypisz możliwe wartości i policz, ile razy każda wystąpiła. Suma liczności to liczba wszystkich danych.

PrzykładOceny z klasówki: 3, 4, 4, 5, 2, 3, 4, 5, 4, 3.

ocena 2 3 4 5
liczba uczniów 1 3 4 2

Razem 1 + 3 + 4 + 2 = 10 uczniów.

Krok 2: diagramy

  • Diagram słupkowy pokazuje liczności (wysokość słupka = liczba danych).
  • Diagram kołowy pokazuje udziały. Wycinek przedstawia część całości, a kąt wycinka = udział · 360°. Wycinek 25% ma 90°.
  • Wykres liniowy pokazuje zmiany w czasie (temperatura, prędkość, cena).

Krok 3: średnia, mediana, dominanta

Średniasuma wartości podzielona przez ich liczbę. Dla ocen powyżej: (2 + 3·3 + 4·4 + 5·2) / 10 = 37 / 10 = 3,7.
Medianaśrodkowa wartość po uporządkowaniu (dla parzystej liczby danych średnia dwóch środkowych). Uporządkowane oceny: 2, 3, 3, 3, 4, 4, 4, 4, 5, 5. Środkowe to 4 i 4, więc mediana wynosi 4.
Dominantawartość, która występuje najczęściej. Tutaj 4 (cztery razy).

Uzupełnianie danych

Gdy znamy średnią i prawie wszystkie wyniki, brakujący wynik wyznaczamy z sumy. Średnia 4 z 5 wyników oznacza sumę 20. Jeśli cztery z nich dają 17, piąty to 3.

Najczęstsze błędy

  • Liczenie mediany bez uporządkowania danych.
  • Dzielenie sumy przez liczbę różnych wartości zamiast przez liczbę wszystkich danych.
  • Odczytywanie z diagramu kołowego liczby osób bez uwzględnienia, ile osób to 100%.

Sprawdź siebie

1. Oblicz średnią liczb: 6, 8, 8, 10, 13.

Pokaż rozwiązanie
(6 + 8 + 8 + 10 + 13) / 5 = 45 / 5 = 9.

2. Podaj medianę i dominantę: 2, 7, 3, 7, 5, 7, 4.

Pokaż rozwiązanie
Po uporządkowaniu: 2, 3, 4, 5, 7, 7, 7. Mediana: 5, dominanta: 7.

3. Na diagramie kołowym wycinek 15% przedstawia 12 osób. Ile osób przedstawia całe koło?

Pokaż rozwiązanie
15% to 12 osób, więc 1% to 0,8, a 100% to 80 osób.

Zapamiętaj

  • Dane porządkujemy w tabeli liczności.
  • Średnia: suma / liczba danych. Mediana: środek po uporządkowaniu. Dominanta: najczęstsza wartość.
  • Kąt wycinka koła = udział · 360°.

Poćwicz w grach Średnia, mediana, dominanta i Czytanie wykresów i diagramów.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.