Ankieta, wyniki sprawdzianu, czas dojazdu do szkoły: wszędzie zbieramy liczby, które trzeba uporządkować i opisać. Robimy to w trzech krokach: tabela, diagram, miary (średnia, mediana, dominanta).
Krok 1: tabela liczności
Wypisz możliwe wartości i policz, ile razy każda wystąpiła. Suma liczności to liczba wszystkich danych.
| ocena | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|
| liczba uczniów | 1 | 3 | 4 | 2 |
Razem 1 + 3 + 4 + 2 = 10 uczniów.
Krok 2: diagramy
- Diagram słupkowy pokazuje liczności (wysokość słupka = liczba danych).
- Diagram kołowy pokazuje udziały. Wycinek przedstawia część całości, a kąt wycinka = udział · 360°. Wycinek 25% ma 90°.
- Wykres liniowy pokazuje zmiany w czasie (temperatura, prędkość, cena).
Krok 3: średnia, mediana, dominanta
Uzupełnianie danych
Gdy znamy średnią i prawie wszystkie wyniki, brakujący wynik wyznaczamy z sumy. Średnia 4 z 5 wyników oznacza sumę 20. Jeśli cztery z nich dają 17, piąty to 3.
Najczęstsze błędy
- Liczenie mediany bez uporządkowania danych.
- Dzielenie sumy przez liczbę różnych wartości zamiast przez liczbę wszystkich danych.
- Odczytywanie z diagramu kołowego liczby osób bez uwzględnienia, ile osób to 100%.
Sprawdź siebie
1. Oblicz średnią liczb: 6, 8, 8, 10, 13.
Pokaż rozwiązanie
2. Podaj medianę i dominantę: 2, 7, 3, 7, 5, 7, 4.
Pokaż rozwiązanie
3. Na diagramie kołowym wycinek 15% przedstawia 12 osób. Ile osób przedstawia całe koło?
Pokaż rozwiązanie
Zapamiętaj
- Dane porządkujemy w tabeli liczności.
- Średnia: suma / liczba danych. Mediana: środek po uporządkowaniu. Dominanta: najczęstsza wartość.
- Kąt wycinka koła = udział · 360°.
Poćwicz w grach Średnia, mediana, dominanta i Czytanie wykresów i diagramów.
Komentarze