Pierwsze równania: waga w równowadze

Równanie to zagadka z niewiadomą. Rozwiązujemy ją, zachowując równowagę po obu stronach.

Algebra i równaniaKlasy 6–7

Wyobraź sobie wagę szalkową. Po lewej stronie leży niewiadoma x i 5 kulek, po prawej – 12 kulek. Waga jest w równowadze: x + 5 = 12.

Złota zasada

Cokolwiek zrobisz z jednej strony równania – zrób też z drugiej.
x + 5 = 12Zabieramy po 5 z obu stron: x = 12 − 5 = 7.
3x = 21Dzielimy obie strony przez 3: x = 7.
2x + 4 = 18Odejmujemy 4: 2x = 14. Dzielimy przez 2: x = 7.

Sprawdzenie

Zawsze podstaw wynik do równania. 2 · 7 + 4 = 18 ✔. Jeśli się nie zgadza – szukaj błędu.

Równania z tekstu

„Ala ma o 5 cukierków więcej niż Ola. Razem mają 19.” Niech x to liczba cukierków Oli. Wtedy Ala ma x + 5 i x + (x + 5) = 19, więc 2x = 14, x = 7. Ola ma 7, Ala 12.

Równanie jak waga szalkowa

Znak „=” mówi, że obie szalki są w równowadze. Co zrobisz z jedną stroną, musisz zrobić też z drugą – wtedy waga zostaje w równowadze. Cel: zostawić samo x po jednej stronie.

Cztery rodzaje najprostszych równań

Równanie Co robimy? Rozwiązanie
x + 7 = 15 odejmujemy 7 z obu stron x = 8
x − 4 = 9 dodajemy 4 do obu stron x = 13
3x = 21 dzielimy obie strony przez 3 x = 7
x ÷ 5 = 6 mnożymy obie strony przez 5 x = 30

Schemat rozwiązywania

  1. Zapisz równanie.
  2. Wskaż działanie „przy x” (+, −, ·, ÷).
  3. Wykonaj działanie odwrotne po obu stronach.
  4. Zapisz x = …
  5. Sprawdź, podstawiając wynik do równania.
x + 18 = 41x = 41 − 18 = 23. Sprawdzenie: 23 + 18 = 41 ✔.
6x = 54x = 54 ÷ 6 = 9. Sprawdzenie: 6 · 9 = 54 ✔.

Równania z dwoma działaniami

Gdy przy x są dwa działania, „rozbieramy” je w odwrotnej kolejności. Dla 2x + 5 = 19: najpierw odejmujemy 5: 2x = 14, potem dzielimy przez 2: x = 7. Sprawdzenie: 2 · 7 + 5 = 19 ✔.

3x − 4 = 203x = 24, x = 8.
x ÷ 4 + 3 = 9x ÷ 4 = 6, x = 24.

Równanie w zadaniu tekstowym

Kupiłem 3 zeszyty i długopis za 2 zł. Zapłaciłem 14 zł. Ile kosztuje zeszyt?3x + 2 = 14, więc 3x = 12 i x = 4 zł.
Myślę o liczbie. Jeśli ją podwoję i dodam 6, dostanę 20. Co to za liczba?2x + 6 = 20, 2x = 14, x = 7.

Typowe błędy

  • Wykonanie działania tylko po jednej stronie równania.
  • Wykonywanie działania takiego samego jak w równaniu zamiast odwrotnego (np. dodawanie do x + 7).
  • Pominięcie sprawdzenia.

Zadania z rozwiązaniami

Zadanie 1. Rozwiąż x − 12 = 30.

Pokaż rozwiązanie
x = 30 + 12 = 42.

Zadanie 2. Rozwiąż 5x + 3 = 38.

Pokaż rozwiązanie
5x = 35, x = 7.

Zadanie 3. Suma liczby i 15 to 41. Jaka to liczba?

Pokaż rozwiązanie
x + 15 = 41, x = 26.

Dlaczego działa zasada „to samo po obu stronach”?

Równanie to stwierdzenie, że dwie wartości są równe. Jeśli do równych wartości dodamy to samo, albo je podzielimy przez to samo (nie zero), zostaną równe. To właśnie jest istota równoważnych przekształceń: nie zmieniają zbioru rozwiązań, a upraszczają zapis. Dlatego możemy „odsłaniać” x krok po kroku.

Zadanie z życia – krok po kroku

KieszonkoweCo tydzień oszczędzasz tyle samo. Masz już 12 zł, a po 5 tygodniach 47 zł. Ile oszczędzasz tygodniowo? Równanie: 12 + 5x = 47. Odejmujemy 12: 5x = 35. Dzielimy: x = 7. 7 zł tygodniowo. Sprawdzenie: 12 + 5 · 7 = 47 ✔.

Zapamiętaj

  • Odwracaj działania w odwrotnej kolejności.
  • Zawsze sprawdzaj wynik przez podstawienie.
  • W zadaniach tekstowych nazwij niewiadomą (np. x – liczba tygodni).

Typowe błędy – uważaj!

  • Wykonanie działania tylko po jednej stronie równania.
  • Zła kolejność odwracania działań: najpierw odejmij/dodaj, potem dziel.
  • Brak sprawdzenia wyniku – podstawienie wyłapuje większość pomyłek.

Zadanie dodatkowe

Pomyśl liczbę, pomnóż przez 4, odejmij 7 – wyszło 29. Jaką liczbę pomyślano? Rozwiąż też 3(x + 2) = 21.

Pokaż rozwiązanie
4x − 7 = 29 → 4x = 36 → x = 9. Drugie: 3(x + 2) = 21 → x + 2 = 7 → x = 5 (lub rozwiń nawias: 3x + 6 = 21, x = 5).

Plan działania w trzech krokach

Wyobraź sobie wagę szalkową: cokolwiek robisz z jedną szalką, to samo robisz z drugą.

  1. Zapisz równanie z treści zadania.
  2. Odwracaj działania po kolei, zachowując równowagę.
  3. Sprawdź wynik przez podstawienie.

Jeszcze jedno zadanie na rozgrzewkę

Suma trzech kolejnych liczb naturalnych to 48. Jakie to liczby?

Pokaż rozwiązanie
x + (x + 1) + (x + 2) = 48 → 3x + 3 = 48 → x = 15. Liczby: 15, 16, 17.

Wskazówka: jeśli utkniesz, wróć do animacji wyżej i obejrzyj ją krok po kroku – często wystarczy zobaczyć jeden etap jeszcze raz.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.