Romb to czworokąt o czterech równych bokach, a trapez to czworokąt, który ma co najmniej jedną parę boków równoległych. Pola obu figur łatwo obliczyć, jeśli rozumiesz, że to „przeróbki” prostokąta i trójkąta. Pokażemy trzy wzory i skąd się wzięły.
Pole rombu z boku i wysokości
Romb jest szczególnym równoległobokiem. Tak jak w równoległoboku, jego pole to bok razy wysokość: P = a · h. Dlaczego? Odetnij trójkąt z jednej strony i przyklej go po drugiej: zamieniasz romb w prostokąt o wymiarach a i h. Dla a = 8 cm i h = 5 cm pole wynosi 40 cm².
Pole rombu z przekątnych
Przekątne rombu przecinają się pod kątem prostym i dzielą się na połowy. Romb o przekątnych e i f składa się z czterech trójkątów prostokątnych o przyprostokątnych e/2 i f/2. Każdy ma pole (e/2) · (f/2)/2 = ef/8, a cztery razem dają P = e · f / 2. Dla e = 10 cm i f = 6 cm: P = 10 · 6 / 2 = 30 cm².
Pole trapezu
Trapez ma dwie równoległe podstawy a i b oraz wysokość h. Gdy złożymy dwa takie same trapezy w równoległobok o podstawie a + b i wysokości h, pole jednego z nich to połowa: P = (a + b) · h / 2. Dla a = 9, b = 5 i h = 4 mamy (9 + 5) · 4 / 2 = 28 cm².
Jak zapamiętać wzory?
Wzór na trapez to „średnia długość podstaw razy wysokość”. Średnia podstaw (a + b)/2 to długość odcinka łączącego środki ramion. Jeśli b = a, trapez staje się równoległobokiem, a wzór daje a · h. Jeśli b = 0, trapez to trójkąt, a wzór daje a · h / 2. Obie granice zgadzają się z innymi znanymi wzorami.
Wysokość z pola
Gdy znamy pole i podstawę, wyliczamy wysokość. Romb o polu 48 cm² i boku 8 cm ma h = 48 ÷ 8 = 6 cm. Trapez o polu 60 cm², podstawach 12 i 8 ma h = 2 · 60 ÷ 20 = 6 cm. Wzory przekształcamy działaniami odwrotnymi.
Zadania
1. Oblicz pole rombu o przekątnych 14 cm i 9 cm.
Pokaż rozwiązanie
2. Romb ma bok 7 cm i wysokość 5 cm. Oblicz pole i obwód.
Pokaż rozwiązanie
3. Pole trapezu wynosi 84 cm², podstawy 10 cm i 14 cm. Jaką wysokość ma ten trapez?
Pokaż rozwiązanie
Typowe błędy
- Użycie boku zamiast wysokości w wzorze P = a · h.
- Brak dzielenia przez 2 przy przekątnych.
- Dodawanie podstaw bez pomnożenia przez wysokość.
Zapamiętaj
- Romb: P = a · h = e · f / 2.
- Trapez: P = (a + b) · h / 2.
- Wysokość jest prostopadła do podstawy.
Romb a kwadrat i latawiec
Kwadrat jest rombem o kątach prostych. Latawiec (deltoid) to czworokąt z dwiema parami sąsiednich boków równych. Jego pole też liczymy jako e · f / 2, gdzie e i f to przekątne prostopadłe. Dzięki wzorowi z przekątnych możesz obliczyć pole rombu, latawca, a nawet kwadratu, gdy znasz tylko przekątne.
Trapez równoramienny i prostokątny
Trapez równoramienny ma dwa równe ramiona, a jego kąty przy każdej z podstaw są równe. Trapez prostokątny ma jedno ramię prostopadłe do podstaw, więc jego długość to wysokość. Wzór na pole jest taki sam, ale w trapezie prostokątnym wysokość od razu widać: to dłuższe ramię jest ukośne, a krótsze to wysokość.
Ćwiczenie z papierem
Wytnij z kartki romb, złóż go po przekątnych i zmierz je linijką. Przemnóż i podziel przez 2, a potem wytnij z kartki 4 trójkąty i zsumuj ich pola. Otrzymasz tę samą wartość. To najlepszy dowód, że wzór jest poprawny i że rzeczywiście liczysz pole figury.
Zadanie z kafelkami
Podłoga ma kształt rombu o przekątnych 6 m i 4 m. Pole wynosi 12 m². Kafelki o polu 0,25 m² potrzebujesz 48 sztuk, a z zapasem 10% kupisz około 53. Takie zadania łączą geometrię z kosztorysem i pokazują, po co obliczamy pola figur.
Jak utrwalić?
Narysuj romb i trapez na kartce w kratkę i policz ich pola, zliczając kratki. Porównaj wynik ze wzorem. Dobrze jest po przerobieniu tego tematu rozwiązać kilka zadań z podręcznika i spróbować własnoręcznie wyjaśnić komuś zasadę własnymi słowami. Jeśli potrafisz ją opowiedzieć, to znaczy, że naprawdę ją rozumiesz. Wróć do animacji i do trenera, gdy któryś krok sprawia trudność, a po tygodniu powtórz zadania, aby utrwalić wiedzę.
Komentarze