Prawdopodobieństwo – jak liczyć szanse

Rzut kostką, losowanie kul i wzór na prawdopodobieństwo klasyczne.

Dane i prawdopodobieństwoKlasa 8

Prawdopodobieństwo to liczba z przedziału od 0 do 1 (albo od 0% do 100%) opisująca, jak bardzo spodziewamy się, że dane zdarzenie nastąpi.

Wzór klasycznyP(A) = (liczba wyników sprzyjających) ÷ (liczba wszystkich jednakowo możliwych wyników).
KostkaRzucamy raz kostką. Szansa na liczbę większą niż 4: wyniki 5 i 6, czyli 2 z 6. P = 2/6 = 1/3.
KulkiW worku 3 czerwone i 7 niebieskich. P(czerwona) = 3/10, P(niebieska) = 7/10. Razem: 3/10 + 7/10 = 1.

Dwie monety

Wypisz wszystkie wyniki: OO, OR, RO, RR – cztery równie możliwe. Dwa orły: 1/4. Jeden orzeł i jedna reszka: 2/4 = 1/2 (są dwa takie wyniki: OR i RO).

KontrolaWynik zawsze mieści się między 0 a 1. Zdarzenie niemożliwe: 0, pewne: 1. Szansa „zdarzenia przeciwnego” to 1 − P(A).

Jak mierzymy szansę?

P(A) = liczba wyników sprzyjających ÷ liczba wszystkich wynikówPrawdopodobieństwo to liczba od 0 do 1 (albo od 0% do 100%). 0 – zdarzenie niemożliwe, 1 – pewne. Wzór działa, gdy wszystkie wyniki są jednakowo możliwe (uczciwa moneta, kostka, losowanie).

Krok po kroku

  1. Wypisz lub policz wszystkie możliwe wyniki (przestrzeń zdarzeń).
  2. Policz wyniki sprzyjające temu zdarzeniu.
  3. Podziel: sprzyjające ÷ wszystkie.
  4. Skróć ułamek lub zapisz w %.
Kostka: parzysta liczba oczekWszystkich 6. Sprzyjające: 2, 4, 6 (3 wyniki). P = 3/6 = 1/2.
Losowanie z urnyW urnie jest 5 kul czerwonych, 3 niebieskie i 2 zielone. P(niebieska) = 3/10. P(nie czerwona) = 5/10 = 1/2.

Dwie kostki

Rzucając dwiema kostkami, mamy 6 · 6 = 36 możliwych wyników (pary). Suma 7 pojawia się w parach (1,6), (2,5), (3,4), (4,3), (5,2), (6,1) – to 6 par, więc P = 6/36 = 1/6. Suma 2 lub 12 – tylko po 1 sposobie (1/36).

Suma 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Sposobów 1 2 3 4 5 6 5 4 3 2 1

Zdarzenie przeciwne i „co najmniej jeden”

P(nie A) = 1 − P(A). Gdy łatwiej policzyć, kiedy zdarzenie nie zajdzie, skorzystaj z tej reguły.

Co najmniej jeden orzeł w 3 rzutachWszystkich wyników: 2³ = 8. Brak orła: tylko RRR (1). P(co najmniej jeden orzeł) = 1 − 1/8 = 7/8.

Niezależne zdarzenia

Dla zdarzeń niezależnych mnożymy prawdopodobieństwa: dwa razy orzeł pod rząd to 1/2 · 1/2 = 1/4. Trzy razy szóstka na kostce: (1/6)³ = 1/216.

Typowe błędy

  • Zakładanie, że wszystkie wyniki są jednakowo możliwe, gdy nie są (suma oczek 7 jest częstsza niż 2).
  • Pomijanie kolejności par: (1,6) i (6,1) to dwa różne wyniki.
  • Mylenie „szansy” z „pewnością” – 1/6 nie znaczy, że co szósty rzut musi być szóstką.

Zadania z rozwiązaniami

Zadanie 1. W pudełku jest 12 cukierków: 4 mleczne, 5 gorzkich i 3 białe. Jaka jest szansa wylosowania gorzkiego?

Pokaż rozwiązanie
5/12 ≈ 41,7%.

Zadanie 2. Dwie kostki. Jakie jest P(suma 9)?

Pokaż rozwiązanie
Pary: (3,6), (4,5), (5,4), (6,3) – 4 pary. P = 4/36 = 1/9.

Zadanie 3. Rzucamy monetą i kostką. Jaka jest szansa na orła i liczbę oczek większą niż 4?

Pokaż rozwiązanie
P(orzeł) = 1/2, P(5 lub 6) = 2/6 = 1/3. Niezależne: 1/2 · 1/3 = 1/6.

Dlaczego prawdopodobieństwo jest między 0 a 1?

Sprzyjających wyników nie może być więcej niż wszystkich, więc ułamek sprzyjające/wszystkie nie przekracza 1. Gdy nic nie sprzyja – dostajemy 0. Gdy sprzyjają wszystkie – 1. Prawdopodobieństwa wszystkich wzajemnie wykluczających się wyników sumują się do 1: na kostce 6 · (1/6) = 1. Dlatego P(nie A) = 1 − P(A).

Zadanie z życia – krok po kroku

Prognoza pogodyPrognoza mówi: szansa na deszcz 30%. To znaczy P = 0,3. Szansa, że deszczu nie będzie: 1 − 0,3 = 0,7 = 70%. Jeśli sytuacja powtórzy się w 100 podobnych dniach, w około 30 spadnie deszcz. Nie wiemy, który dzień będzie deszczowy – ale potrafimy ocenić, czy brać parasol.

Zapamiętaj

  • P(A) = sprzyjające ÷ wszystkie.
  • P(nie A) = 1 − P(A).
  • Niezależne zdarzenia – mnożymy szanse.

Typowe błędy – uważaj!

  • Przekonanie, że po serii orłów „musi” wypaść reszka – rzuty są niezależne.
  • Dodawanie zamiast mnożenia przy zdarzeniach niezależnych.
  • Liczenie wyników sprzyjających bez założenia, że wszystkie są jednakowo prawdopodobne.

Zadanie dodatkowe

Rzucasz dwiema kostkami. Jakie jest prawdopodobieństwo sumy 8? A tego, że na obu wypadnie parzysta?

Pokaż rozwiązanie
Wszystkich wyników 36. Suma 8: (2,6), (3,5), (4,4), (5,3), (6,2) – 5, więc 5/36. Obie parzyste: 3 · 3 = 9, więc 9/36 = 1/4.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.