Prawdopodobieństwo to liczba z przedziału od 0 do 1 (albo od 0% do 100%) opisująca, jak bardzo spodziewamy się, że dane zdarzenie nastąpi.
Dwie monety
Wypisz wszystkie wyniki: OO, OR, RO, RR – cztery równie możliwe. Dwa orły: 1/4. Jeden orzeł i jedna reszka: 2/4 = 1/2 (są dwa takie wyniki: OR i RO).
Jak mierzymy szansę?
Krok po kroku
- Wypisz lub policz wszystkie możliwe wyniki (przestrzeń zdarzeń).
- Policz wyniki sprzyjające temu zdarzeniu.
- Podziel: sprzyjające ÷ wszystkie.
- Skróć ułamek lub zapisz w %.
Dwie kostki
Rzucając dwiema kostkami, mamy 6 · 6 = 36 możliwych wyników (pary). Suma 7 pojawia się w parach (1,6), (2,5), (3,4), (4,3), (5,2), (6,1) – to 6 par, więc P = 6/36 = 1/6. Suma 2 lub 12 – tylko po 1 sposobie (1/36).
| Suma | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sposobów | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 |
Zdarzenie przeciwne i „co najmniej jeden”
P(nie A) = 1 − P(A). Gdy łatwiej policzyć, kiedy zdarzenie nie zajdzie, skorzystaj z tej reguły.
Niezależne zdarzenia
Dla zdarzeń niezależnych mnożymy prawdopodobieństwa: dwa razy orzeł pod rząd to 1/2 · 1/2 = 1/4. Trzy razy szóstka na kostce: (1/6)³ = 1/216.
Typowe błędy
- Zakładanie, że wszystkie wyniki są jednakowo możliwe, gdy nie są (suma oczek 7 jest częstsza niż 2).
- Pomijanie kolejności par: (1,6) i (6,1) to dwa różne wyniki.
- Mylenie „szansy” z „pewnością” – 1/6 nie znaczy, że co szósty rzut musi być szóstką.
Zadania z rozwiązaniami
Zadanie 1. W pudełku jest 12 cukierków: 4 mleczne, 5 gorzkich i 3 białe. Jaka jest szansa wylosowania gorzkiego?
Pokaż rozwiązanie
Zadanie 2. Dwie kostki. Jakie jest P(suma 9)?
Pokaż rozwiązanie
Zadanie 3. Rzucamy monetą i kostką. Jaka jest szansa na orła i liczbę oczek większą niż 4?
Pokaż rozwiązanie
Dlaczego prawdopodobieństwo jest między 0 a 1?
Sprzyjających wyników nie może być więcej niż wszystkich, więc ułamek sprzyjające/wszystkie nie przekracza 1. Gdy nic nie sprzyja – dostajemy 0. Gdy sprzyjają wszystkie – 1. Prawdopodobieństwa wszystkich wzajemnie wykluczających się wyników sumują się do 1: na kostce 6 · (1/6) = 1. Dlatego P(nie A) = 1 − P(A).
Zadanie z życia – krok po kroku
Zapamiętaj
- P(A) = sprzyjające ÷ wszystkie.
- P(nie A) = 1 − P(A).
- Niezależne zdarzenia – mnożymy szanse.
Typowe błędy – uważaj!
- Przekonanie, że po serii orłów „musi” wypaść reszka – rzuty są niezależne.
- Dodawanie zamiast mnożenia przy zdarzeniach niezależnych.
- Liczenie wyników sprzyjających bez założenia, że wszystkie są jednakowo prawdopodobne.
Zadanie dodatkowe
Rzucasz dwiema kostkami. Jakie jest prawdopodobieństwo sumy 8? A tego, że na obu wypadnie parzysta?
Komentarze