Jeśli jedziesz rowerem z prędkością 15 km/h przez 2 godziny, pokonasz 30 km. To właśnie wzór s = v · t, gdzie s – droga, v – prędkość, t – czas.
Uwaga na jednostki
Jeśli prędkość jest w km/h, to czas musi być w godzinach. 45 minut to 0,75 godziny (bo 45/60 = 3/4).
Dla zaawansowanych: 36 km/h to 10 m/s, bo 36 000 m ÷ 3 600 s = 10 m/s. Zapamiętaj: km/h ÷ 3,6 = m/s.
Trójkąt wzorów
Plan rozwiązywania zadania
- Zapisz, co jest dane (np. s = 150 km, t = 2 h).
- Zapisz, czego szukamy (v).
- Sprawdź jednostki – km/h wymaga km i godzin; m/s wymaga metrów i sekund.
- Wybierz wzór i policz.
- Zapisz odpowiedź z jednostką.
Minuty i godziny
Gdy czas jest podany w minutach, zamień go na godziny: 30 min = 0,5 h, 45 min = 0,75 h, 20 min = 1/3 h. Przykład: 40 km w 40 minut: 40 min = 2/3 h, v = 40 ÷ (2/3) = 60 km/h. Albo: w 40 min to 2/3 godziny, w całej godzinie przejedzie 40 · 3/2 = 60 km.
Zamiana km/h na m/s
Prędkość średnia i spotkania
Typowe błędy
- Pomieszanie jednostek (minuty ze wzorem na godziny).
- Liczenie średniej prędkości jako średniej arytmetycznej prędkości.
- Dzielenie w odwrotnej kolejności (t ÷ s zamiast s ÷ t).
- Pominięcie jednostki w odpowiedzi.
Zadania z rozwiązaniami
Zadanie 1. Pociąg przejechał 210 km w 2,5 h. Jaka jest jego prędkość?
Pokaż rozwiązanie
Zadanie 2. Pies biegnie 6 m/s. Ile metrów przebiegnie w 1,5 minuty?
Pokaż rozwiązanie
Zadanie 3. Ile minut potrwa przejechanie 18 km z prędkością 36 km/h?
Pokaż rozwiązanie
Dlaczego s = v · t?
Prędkość mówi, ile kilometrów pokonujemy w jednej godzinie. Jeśli jedziemy 60 km/h, to w pierwszej godzinie przejedziemy 60 km, w drugiej kolejne 60 km itd. Po t godzinach: 60 · t. To dokładnie ta sama logika, co „ile jest nóg u t psów” – mnożymy liczbę jednostek czasu przez to, ile przypada na jedną. Pozostałe wzory wynikają z odwracania mnożenia na dzielenie.
Zadanie z życia – krok po kroku
Zapamiętaj
- s = v · t, v = s ÷ t, t = s ÷ v.
- km/h ÷ 3,6 = m/s.
- Minuty zamieniaj na godziny (÷ 60) przed podstawieniem do wzoru.
Typowe błędy – uważaj!
- Wstawianie minut do wzoru z km/h – zamień je na godziny.
- Uśrednianie prędkości: jeśli jedziesz 40 km/h tam i 60 km/h z powrotem, średnia to nie 50 km/h, tylko 48 km/h.
- Mylenie drogi z przemieszczeniem – w szkolnych zadaniach to to samo, w fizyce nie zawsze.
Zadanie dodatkowe
Rowerzysta jedzie 15 km/h przez 40 minut, a potem 10 km/h przez 30 minut. Ile przejechał i jaka była prędkość średnia?
Komentarze