Przekształcanie wzorów: wyznaczanie niewiadomej

Jak ze wzoru na pole, obwód czy prędkość wyznaczyć dowolną literę: te same zasady co w równaniach, tylko z literami zamiast liczb.

Algebra i równaniaKlasy 7–8

Wzór to równanie z kilkoma literami, np. P = ½ · a · h. Często znamy pole i podstawę, a szukamy wysokości. Zamiast podstawiać liczby za każdym razem, możemy raz przekształcić wzór tak, aby szukana litera została sama po jednej stronie.

ZasadaWykonuj te same działania po obu stronach równania, tak jak przy równaniach liniowych. Traktuj litery jak liczby.

Przykład 1: pole trójkąta

Wyznacz h ze wzoru P = ½ · a · h.

  1. Pomnóż obie strony przez 2: 2P = a · h.
  2. Podziel obie strony przez a: h = 2P / a.
SprawdzenieP = 20, a = 8: h = 2 · 20 / 8 = 5. Wzór wyjściowy: ½ · 8 · 5 = 20. Zgadza się.

Przykład 2: prędkość

Ze wzoru v = s / t wyznaczamy: s = v · t oraz t = s / v.

Przykład 3: obwód prostokąta

Wyznacz b ze wzoru O = 2a + 2b. Odejmij 2a: O − 2a = 2b. Podziel przez 2: b = (O − 2a) / 2.

SprawdzenieO = 30, a = 7: b = (30 − 14) / 2 = 8.

Przykład 4: pole trapezu

Wyznacz a ze wzoru P = ½ · (a + b) · h.

  1. Pomnóż przez 2: 2P = (a + b) · h.
  2. Podziel przez h: 2P / h = a + b.
  3. Odejmij b: a = 2P / h − b.

Plan przekształcania

  1. Zaznacz literę, którą wyznaczasz.
  2. Pozbądź się ułamków (mnożenie przez mianownik).
  3. Przenieś wszystko, co nie zawiera szukanej litery, na drugą stronę (z przeciwnym znakiem).
  4. Podziel przez to, co stoi przy szukanej literze.

Najczęstsze błędy

  • Dzielenie tylko jednego składnika zamiast całej strony.
  • Zmiana znaku tylko po jednej stronie.
  • Mylenie P = ½ah z P = a · h (dla trójkąta i równoległoboku).

Sprawdź siebie

1. Wyznacz a ze wzoru P = a · b.

Pokaż rozwiązanie
a = P / b.

2. Wyznacz r ze wzoru na obwód koła O = 2πr.

Pokaż rozwiązanie
r = O / (2π).

3. Wyznacz x ze wzoru y = 3x + 5.

Pokaż rozwiązanie
y − 5 = 3x, więc x = (y − 5) / 3.

Zapamiętaj

  • Przekształcanie wzoru to rozwiązywanie równania z literami.
  • Te same działania wykonujemy po obu stronach.
  • Sprawdź wynik, podstawiając liczby.

Poćwicz w grze Równania liniowe i Z polskiego na algebrę.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.