Wzór to równanie z kilkoma literami, np. P = ½ · a · h. Często znamy pole i podstawę, a szukamy wysokości. Zamiast podstawiać liczby za każdym razem, możemy raz przekształcić wzór tak, aby szukana litera została sama po jednej stronie.
Przykład 1: pole trójkąta
Wyznacz h ze wzoru P = ½ · a · h.
- Pomnóż obie strony przez 2: 2P = a · h.
- Podziel obie strony przez a: h = 2P / a.
Przykład 2: prędkość
Ze wzoru v = s / t wyznaczamy: s = v · t oraz t = s / v.
Przykład 3: obwód prostokąta
Wyznacz b ze wzoru O = 2a + 2b. Odejmij 2a: O − 2a = 2b. Podziel przez 2: b = (O − 2a) / 2.
Przykład 4: pole trapezu
Wyznacz a ze wzoru P = ½ · (a + b) · h.
- Pomnóż przez 2: 2P = (a + b) · h.
- Podziel przez h: 2P / h = a + b.
- Odejmij b: a = 2P / h − b.
Plan przekształcania
- Zaznacz literę, którą wyznaczasz.
- Pozbądź się ułamków (mnożenie przez mianownik).
- Przenieś wszystko, co nie zawiera szukanej litery, na drugą stronę (z przeciwnym znakiem).
- Podziel przez to, co stoi przy szukanej literze.
Najczęstsze błędy
- Dzielenie tylko jednego składnika zamiast całej strony.
- Zmiana znaku tylko po jednej stronie.
- Mylenie P = ½ah z P = a · h (dla trójkąta i równoległoboku).
Sprawdź siebie
1. Wyznacz a ze wzoru P = a · b.
Pokaż rozwiązanie
2. Wyznacz r ze wzoru na obwód koła O = 2πr.
Pokaż rozwiązanie
3. Wyznacz x ze wzoru y = 3x + 5.
Pokaż rozwiązanie
Zapamiętaj
- Przekształcanie wzoru to rozwiązywanie równania z literami.
- Te same działania wykonujemy po obu stronach.
- Sprawdź wynik, podstawiając liczby.
Poćwicz w grze Równania liniowe i Z polskiego na algebrę.
Komentarze