Rodzaje liczb: naturalne, całkowite, wymierne i niewymierne

Jak rozpoznać, do jakiego zbioru należy liczba: N, C, W, NW i R, z przykładami, schematem i typowymi pułapkami (np. √16, 0,(3), π).

Liczby i działaniaKlasy 6–8

Liczby dzielimy na rodziny, które się zawierają jedna w drugiej. Dzięki temu pytanie „czy 0,25 jest liczbą całkowitą?” da się rozstrzygnąć w sekundę.

Zbiory liczb

  • Naturalne (N): 0, 1, 2, 3, … (w szkole podstawowej zero zalicza się do naturalnych).
  • Całkowite (C): naturalne i liczby ujemne: …, −2, −1, 0, 1, 2, …
  • Wymierne (W): każda liczba, którą można zapisać ułamkiem a/b, gdzie a jest całkowite, a b całkowite i różne od zera. Mają rozwinięcie dziesiętne skończone lub okresowe.
  • Niewymierne (NW): nie da się ich zapisać ułamkiem. Rozwinięcie jest nieskończone i nieokresowe: √2, π.
  • Rzeczywiste (R): wszystkie wymierne i niewymierne razem.
SchematN ⊂ C ⊂ W ⊂ R oraz NW ⊂ R. Liczba wymierna i niewymierna nie mają części wspólnej.

Jak rozpoznać

Liczba Należy do Dlaczego
7 N, C, W, R 7 = 7/1
−3 C, W, R ujemna, więc nie naturalna
0,25 W, R = 1/4
0,(3) W, R = 1/3
√16 N, C, W, R √16 = 4
√2, π, 0,101001000… NW, R nieskończone i nieokresowe
√5 + 1 NW, R niewymierna plus całkowita

Pułapki

  • Pierwiastek nie zawsze jest niewymierny: √9 = 3, ale √10 nie jest ułamkiem.
  • Ułamek zwykły nie zawsze jest niewymierny: 2/3 jest wymierny, a 3,14 to tylko przybliżenie π.
  • Wynik działania może zmienić rodzaj: √2 · √2 = 2 (wymierne), ale √2 + √2 = 2√2 (niewymierne).

Najczęstsze błędy

  • Uznawanie wszystkich pierwiastków za niewymierne.
  • Uznawanie liczb ujemnych za naturalne.
  • Zakładanie, że rozwinięcie z kropkami („0,333…”) jest niewymierne. To okresowe, więc wymierne.

Sprawdź siebie

1. Do jakich zbiorów należy −8?

Pokaż rozwiązanie
C, W i R (nie jest naturalna).

2. Czy √25 jest niewymierny?

Pokaż rozwiązanie
Nie, √25 = 5, jest naturalna, więc wymierna.

3. Czy liczba 1,414213… (bez końca, bez okresu) jest wymierna?

Pokaż rozwiązanie
Nie. Rozwinięcie nieskończone i nieokresowe oznacza liczbę niewymierną.

Zapamiętaj

  • N ⊂ C ⊂ W ⊂ R, a niewymierne to reszta rzeczywistych.
  • Rozwinięcie skończone i okresowe to liczba wymierna.

Ćwiczenie online

W ćwiczeniu poniżej dostajesz liczbę, na przykład 7, −3, 2/5, √2 albo π, i wybierasz jej najdokładniejszy opis. Pierwszy poziom to liczby naturalne i całkowite, drugi liczby wymierne, a trzeci niewymierne i rzeczywiste. Po każdej odpowiedzi dowiesz się, dlaczego liczba należy do danego zbioru. Wskazówka: jeśli liczbę da się zapisać jako ułamek dwóch liczb całkowitych, jest wymierna.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.