Równanie liniowe to takie, w którym niewiadoma występuje tylko w pierwszej potędze. Rozwiązujemy je według stałego schematu.
- Rozwiń nawiasy.
- Uprość każdą stronę (zredukuj wyrazy podobne).
- Przenieś wyrazy z x na jedną stronę, a liczby na drugą (zmieniając znak).
- Podziel przez współczynnik przy x.
- Sprawdź.
Szczególne przypadki
- Gdy po uproszczeniu wychodzi 0 = 0 – rozwiązaniem jest każda liczba (równanie tożsamościowe).
- Gdy wychodzi 0 = 5 – nie ma rozwiązań (równanie sprzeczne).
Algorytm – sześć kroków
- Rozwiń nawiasy (pomnóż liczbę przed nawiasem przez każdy wyraz; minus zmienia znaki).
- Pozbądź się ułamków – pomnóż obie strony przez wspólny mianownik.
- Zredukuj wyrazy podobne po każdej stronie.
- Przenieś wyrazy z x na jedną stronę, liczby na drugą (zmieniając znak).
- Podziel obie strony przez współczynnik przy x.
- Sprawdź wynik w równaniu wyjściowym.
Trzy możliwe wyniki
| Po uproszczeniu | Przykład | Rozwiązania |
|---|---|---|
| ax = b, a ≠ 0 | 2x = 6 | jedno: x = 3 |
| 0 = 5 (fałsz) | x + 1 = x + 6 | brak (równanie sprzeczne) |
| 0 = 0 (prawda) | 2(x + 1) = 2x + 2 | każda liczba (nieoznaczone) |
Zadania tekstowe – plan
- Oznacz niewiadomą (x – to, o co pytamy).
- Zapisz pozostałe wielkości za pomocą x.
- Ułóż równanie z treści.
- Rozwiąż, sprawdź w treści zadania.
Typowe błędy
- Przenoszenie bez zmiany znaku.
- Mnożenie nawiasu tylko przez pierwszy wyraz.
- Dzielenie tylko jednej strony przez współczynnik.
- Brak sprawdzenia w treści zadania tekstowego (np. ujemny wiek).
Zadania z rozwiązaniami
Zadanie 1. Rozwiąż 4(x + 3) = 2x + 20.
Pokaż rozwiązanie
Zadanie 2. Rozwiąż (x − 1)/3 = 4.
Pokaż rozwiązanie
Zadanie 3. Trzy kolejne liczby naturalne mają sumę 48. Jakie to liczby?
Pokaż rozwiązanie
Dlaczego przenosząc wyraz, zmieniamy znak?
Przenoszenie to skrót od „dodaj/odejmij to samo po obu stronach”. Gdy w równaniu 5x − 7 = 2x + 8 chcemy pozbyć się −7 po lewej, dodajemy 7 do obu stron: 5x = 2x + 15. Wygląda, jakby −7 „przeskoczyło” na prawo i zmieniło znak na +7. Reguła „zmień znak” to po prostu skrócony zapis tej operacji.
Zadanie z życia – krok po kroku
Zapamiętaj
- Rozwiń nawiasy, zredukuj, przenieś, podziel.
- Sprawdź wynik w równaniu wyjściowym.
- Zdarza się brak rozwiązań lub nieskończenie wiele – nie panikuj.
Typowe błędy – uważaj!
- Zapominanie o zmianie znaku przy przenoszeniu wyrazu.
- Mnożenie nawiasu tylko przez pierwszy wyraz: 2(x − 3) = 2x − 6, nie 2x − 3.
- Dzielenie przez zero lub przez wyrażenie z niewiadomą.
Zadanie dodatkowe
Rozwiąż 2(3x − 4) − 5 = 4x + 9.
Pokaż rozwiązanie
Plan działania w trzech krokach
Zapisuj po jednym kroku w linijce – to najlepsza ochrona przed znakami.
- Rozwiń nawiasy i zredukuj wyrazy podobne.
- Zbierz wyrazy z x po jednej stronie.
- Podziel przez współczynnik i sprawdź.
Jeszcze jedno zadanie na rozgrzewkę
Rozwiąż (x + 3)/2 = (2x − 1)/3.
Pokaż rozwiązanie
Wskazówka: jeśli utkniesz, wróć do animacji wyżej i obejrzyj ją krok po kroku – często wystarczy zobaczyć jeden etap jeszcze raz.
Komentarze