Równanie kwadratowe ma postać ax² + bx + c = 0, gdzie a ≠ 0. Aby je rozwiązać, obliczamy deltę:
Skróty
- Gdy b = 0: x² = liczba nieujemna → x = ±√liczba.
- Gdy c = 0: wyciągnij x przed nawias: x(x − 3) = 0 → x = 0 lub x = 3.
- Wzory Viète’a: x₁ + x₂ = −b/a i x₁ · x₂ = c/a.
Postać ogólna
Równanie kwadratowe ma postać ax² + bx + c = 0, gdzie a ≠ 0. Przykłady: x² − 5x + 6 = 0 (a = 1, b = −5, c = 6) oraz 2x² + 3x − 2 = 0 (a = 2, b = 3, c = −2).
Algorytm z deltą – cztery kroki
- Zapisz równanie w postaci ogólnej i odczytaj a, b, c (z ich znakami!).
- Oblicz Δ = b² − 4ac.
- Sprawdź znak delty: Δ > 0 – dwa rozwiązania, Δ = 0 – jedno, Δ < 0 – brak.
- Policz: x₁ = (−b − √Δ)/(2a), x₂ = (−b + √Δ)/(2a).
Skróty bez delty
| Typ | Przykład | Sposób |
|---|---|---|
| brak c: ax² + bx = 0 | x² − 4x = 0 | x(x − 4) = 0 → x = 0 lub 4 |
| brak b: ax² + c = 0 | x² − 25 = 0 | x² = 25 → x = ±5 |
| a = 1 i ładne liczby | x² − 7x + 12 = 0 | suma 7, iloczyn 12 → 3 i 4 |
Zadania tekstowe
Typowe błędy
- Złe znaki przy b i c (np. b = −5, ale wzór −b = 5).
- Błąd w obliczeniu 4ac, zwłaszcza gdy c ujemne (wtedy −4ac jest dodatnie).
- Dzielenie tylko przez 2 zamiast przez 2a.
- Pomijanie sprawdzenia, czy rozwiązanie spełnia warunki zadania.
Zadania z rozwiązaniami
Zadanie 1. Rozwiąż x² + 2x − 15 = 0.
Pokaż rozwiązanie
Zadanie 2. Ile rozwiązań ma 3x² − 2x + 1 = 0?
Pokaż rozwiązanie
Zadanie 3. Rozwiąż 4x² − 36 = 0.
Pokaż rozwiązanie
Skąd bierze się wzór z deltą?
Z uzupełniania do pełnego kwadratu. Weźmy ax² + bx + c = 0. Dzielimy przez a: x² + (b/a)x + c/a = 0. Zapisujemy (x + b/(2a))² = b²/(4a²) − c/a = (b² − 4ac)/(4a²). Stąd x + b/(2a) = ±√Δ/(2a), a więc x = (−b ± √Δ)/(2a). Delta rozstrzyga, czy po prawej stronie jest liczba dodatnia (dwa pierwiastki), zero (jeden) czy ujemna (brak).
Zadanie z życia – krok po kroku
Zapamiętaj
- Δ = b² − 4ac decyduje o liczbie rozwiązań.
- Wzory Viète’a: x₁ + x₂ = −b/a, x₁ · x₂ = c/a.
- Przy zadaniach tekstowych odrzuć rozwiązania niemożliwe (ujemne długości).
Typowe błędy – uważaj!
- Zły znak w −b: dla b = −5 mamy −b = 5.
- Pominięcie nawiasu przy podstawianiu: b² to (−5)² = 25, nie −25.
- Dzielenie tylko jednego składnika przez 2a.
Zadanie dodatkowe
Rozwiąż x² − 5x + 6 = 0 oraz 2x² + 3x − 2 = 0.
Pokaż rozwiązanie
Plan działania w trzech krokach
Zanim zaczniesz liczyć deltę, rozejrzyj się za prostszą drogą: wyłączeniem x lub wzorem skróconego mnożenia.
- Sprowadź równanie do postaci ax² + bx + c = 0.
- Oblicz deltę i sprawdź jej znak.
- Podstaw do wzoru i sprawdź rozwiązania.
Jeszcze jedno zadanie na rozgrzewkę
Rozwiąż x² − 9x = 0 oraz x² − 6x + 9 = 0.
Pokaż rozwiązanie
Wskazówka: jeśli utkniesz, wróć do animacji wyżej i obejrzyj ją krok po kroku – często wystarczy zobaczyć jeden etap jeszcze raz.
Komentarze