Zadania tekstowe to opowieści: o wiekach rodzeństwa, cenach w sklepie albo drogach, które przebywają pociągi. W każdej z nich ukryta jest liczba, której szukamy. Równanie to sposób, żeby ją znaleźć. Jeśli nauczysz się układać równania z treści, rozwiążesz większość zadań z egzaminu ósmoklasisty.
Pięć kroków
- Przeczytaj zadanie dwa razy i zaznacz, o co pytają.
- Wprowadź niewiadomą: „Niech x oznacza…”. Wybierz wielkość, od której łatwo wyrazić resztę.
- Zapisz równanie: zwykle w treści jest informacja o sumie, różnicy lub wyniku, którą przyrównujemy do wyrażenia z x.
- Rozwiąż równanie: przenoś liczby na drugą stronę, wykonując działania odwrotne.
- Sprawdź w treści zadania i napisz odpowiedź słowną z jednostką.
Przykład 1: liczba i jej działania
„Pewną liczbę pomnożono przez 4 i dodano 7. Otrzymano 31. Jaka to liczba?” Niech x oznacza szukaną liczbę. Równanie: 4x + 7 = 31. Odejmujemy 7: 4x = 24. Dzielimy przez 4: x = 6.
Przykład 2: wiek
„Ania jest o 5 lat starsza od Basi. Razem mają 31 lat. Ile lat ma każda z nich?” Niech x oznacza wiek Basi. Ania ma x + 5. Równanie: x + (x + 5) = 31, czyli 2x + 5 = 31, 2x = 26, x = 13. Basia ma 13 lat, Ania 18. Sprawdzenie: 13 + 18 = 31.
Przykład 3: kolejne liczby
„Suma trzech kolejnych liczb naturalnych wynosi 51. Jakie to liczby?” Niech n będzie najmniejszą. Wtedy kolejne to n + 1 i n + 2. Równanie: n + (n + 1) + (n + 2) = 51, 3n + 3 = 51, 3n = 48, n = 16. Liczby: 16, 17, 18.
Jak wybrać niewiadomą?
Najlepiej oznaczyć literą wielkość, od której można łatwo wyrazić pozostałe. W zadaniu o wieku Ani i Basi wygodniej brać wiek młodszej osoby, bo starsza to „x + 5”. W zadaniu o kolejnych liczbach – najmniejszą z nich. Jeśli wybierzesz niewygodnie, równanie nadal się rozwiąże, ale będzie trudniejsze.
Gdy równanie nie ma sensu
Po rozwiązaniu sprawdzaj, czy wynik pasuje do treści: wiek nie może być ujemny, liczba osób musi być całkowita, cena dodatnia. Jeśli wychodzi np. x = −3 lat, szukaj błędu w zapisie. To jeden z najlepszych sposobów kontroli.
Zadania
1. Pewna liczba zmniejszona o 9 daje 23. Jaka to liczba?
Pokaż rozwiązanie
2. Tata jest 3 razy starszy od syna, a razem mają 48 lat. Ile lat ma syn?
Pokaż rozwiązanie
3. Prostokąt ma obwód 36 cm, a jeden bok jest o 4 cm dłuższy od drugiego. Oblicz boki.
Pokaż rozwiązanie
Typowe błędy
- Brak sprawdzenia wyniku w treści zadania.
- Pomylenie, od czego ma być „więcej” lub „mniej”.
- Brak odpowiedzi słownej z jednostką.
Zapamiętaj
- Określ niewiadomą, zapisz równanie, rozwiąż, sprawdź, odpowiedz.
- Do wyniku stosuj działania odwrotne.
- Sprawdź, czy wynik ma sens w opowieści.
Zadania o ruchu
Rowerzysta jedzie z prędkością 15 km/h. Ile czasu zajmie mu trasa 45 km? Niech t oznacza czas: 15t = 45, więc t = 3 godziny. Gdy prędkość zwiększa się, a droga pozostaje taka sama, czas się skraca. W zadaniach o dwóch pojazdach tworzymy dwa wyrażenia na drogę i przyrównujemy je do całej trasy.
Zadania o procentach
Cena po obniżce o 20% wynosi 64 zł. Jaka była cena początkowa? Niech x to cena początkowa: 0,8x = 64, x = 80. Zadanie sprowadziło się do równania z jedną niewiadomą. Mnożymy przez 0,8, bo po obniżce 20% zostaje 80% ceny.
Zadania o stężeniach i mieszaninach
W zadaniu o roztworach tworzymy równanie z masą substancji. Jeśli w x litrach roztworu 10% jest solą, to soli jest 0,1x litra. Takie zadania są trudniejsze, ale schemat jest ten sam: oznacz niewiadomą, wyraź resztę, ułóż równanie i sprawdź.
4. Suma dwóch liczb to 40, a jedna jest o 8 większa od drugiej. Jakie to liczby?
Komentarze