Rozkład liczby na czynniki pierwsze i do czego służy

Jak rozłożyć liczbę na czynniki pierwsze (dzielenie i drzewko), policzyć NWD, NWW i liczbę dzielników oraz uprościć pierwiastek.

Liczby i działaniaKlasy 5–7

Każdą liczbę naturalną większą od 1 można zapisać jako iloczyn liczb pierwszych i to tylko na jeden sposób (poza kolejnością). Tak jak każde słowo składa się z liter, każda liczba składa się z liczb pierwszych.

Jak rozłożyć liczbę

  1. Dziel liczbę przez najmniejszą liczbę pierwszą, która ją dzieli (2, 3, 5, 7, 11…).
  2. Zapisz dzielnik, a wynik dziel dalej.
  3. Kończ, gdy dojdziesz do 1.
Przykład 1: 360360 : 2 = 180, 180 : 2 = 90, 90 : 2 = 45, 45 : 3 = 15, 15 : 3 = 5, 5 : 5 = 1. Rozkład: 360 = 2 · 2 · 2 · 3 · 3 · 5 = 2³ · 3² · 5.

Wynik można zapisać w postaci potęg. Wskazówka: sprawdzaj kolejno cechy podzielności przez 2, 3 i 5.

NWD i NWW z rozkładu

NWD to iloczyn wspólnych czynników z najmniejszymi wykładnikami. NWW to iloczyn wszystkich czynników z największymi wykładnikami.
Przykład 236 = 2² · 3², 60 = 2² · 3 · 5. NWD = 2² · 3 = 12. NWW = 2² · 3² · 5 = 180.

Liczba dzielników

Jeśli n = p₁^a · p₂^b · …, to liczba dzielników wynosi (a + 1)(b + 1)…

Przykład 3360 = 2³ · 3² · 5 ma (3 + 1)(2 + 1)(1 + 1) = 24 dzielniki. Liczba 36 = 2² · 3² ma 3 · 3 = 9.

Upraszczanie pierwiastków

√72: 72 = 2³ · 3² = 2² · 3² · 2, czyli √72 = 2 · 3 · √2 = 6√2. Z czynników występujących parzystą liczbę razy wyjmujemy połowę wykładnika przed pierwiastek.

Najczęstsze błędy

  • Pozostawienie liczby złożonej w rozkładzie (np. 4 · 9 zamiast 2² · 3²).
  • Uznanie 1 za liczbę pierwszą albo pominięcie 2.
  • Pomylenie NWD i NWW (wspólne i najmniejsze kontra wszystkie i największe).

Sprawdź siebie

1. Rozłóż 84 na czynniki pierwsze.

Pokaż rozwiązanie
84 : 2 = 42, 42 : 2 = 21, 21 : 3 = 7. Wynik: 2² · 3 · 7.

2. Oblicz NWD i NWW liczb 24 i 36.

Pokaż rozwiązanie
24 = 2³ · 3, 36 = 2² · 3². NWD = 2² · 3 = 12, NWW = 2³ · 3² = 72.

3. Ile dzielników ma liczba 100?

Pokaż rozwiązanie
100 = 2² · 5², więc (2 + 1)(2 + 1) = 9.

Zapamiętaj

  • Rozkład na czynniki pierwsze jest jedyny.
  • NWD: wspólne czynniki z najmniejszymi wykładnikami. NWW: wszystkie z największymi.

Poćwicz w grze Rozkład na czynniki pierwsze.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.