Siatki graniastosłupów i ostrosłupów: jak je rozpoznać i policzyć pole

Co to jest siatka bryły, jak sprawdzić, czy rysunek jest siatką sześcianu, i jak z siatki obliczyć pole powierzchni graniastosłupa i ostrosłupa.

GeometriaKlasy 7–8

Siatka bryły to figura płaska, którą można zgiąć i skleić w bryłę bez nakładania ścian i bez dziur. Siatka pozwala policzyć pole powierzchni całkowitej, bo składa się z wszystkich ścian bryły rozłożonych na płaszczyźnie.

Siatka graniastosłupa

Graniastosłup prosty ma dwie przystające podstawy i ściany boczne będące prostokątami. W siatce ściany boczne tworzą jeden długi prostokąt, a podstawy dołączone są do niego po obu stronach. Prostokąt ścian bocznych ma wysokość H graniastosłupa i szerokość równą obwodowi podstawy.

Pole powierzchni graniastosłupaPc = 2 · Pp + Pb, gdzie Pp to pole podstawy, a Pb = (obwód podstawy) · H to pole boczne.
Przykład 1Graniastosłup o podstawie prostokąta 3 × 4 i wysokości 5. Pp = 12, obwód podstawy = 14, Pb = 14 · 5 = 70. Pc = 2 · 12 + 70 = 94.

Siatka ostrosłupa

Ostrosłup ma jedną podstawę (wielokąt) i tyle ścian bocznych (trójkątów), ile boków ma podstawa. Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma w siatce kwadrat i cztery przystające trójkąty równoramienne przy jego bokach.

Pole powierzchni ostrosłupaPc = Pp + Pb, gdzie Pb to suma pól ścian bocznych. Dla ostrosłupa prawidłowego czworokątnego o krawędzi podstawy a i wysokości ściany bocznej h: Pc = a² + 4 · ½ · a · h = a² + 2ah.
Przykład 2a = 6, h = 5. Pc = 36 + 2 · 6 · 5 = 36 + 60 = 96.

Czy rysunek jest siatką sześcianu?

Siatka sześcianu składa się z 6 kwadratów. Jest 11 różnych siatek. Prosty sposób sprawdzania:

  1. Wybierz jeden kwadrat jako dno. Cztery kwadraty dookoła niego (przez boki) staną się ścianami bocznymi.
  2. Jeśli któryś kwadrat nakłada się na inny po złożeniu (np. dwa kwadraty trafiają na tę samą ścianę), rysunek nie jest siatką.
  3. Sprawdź też, czy żadna ściana nie wystąpi dwa razy i czy nie brakuje żadnej z sześciu. Pomaga zrobić model z kartki.

Typowy błąd: pięć kwadratów w rzędzie plus jeden obok. Po złożeniu rząd zawija się i dwa kwadraty pokrywają tę samą ścianę.

Liczba ścian, krawędzi i wierzchołków

Bryła ścian krawędzi wierzchołków
graniastosłup o podstawie n-kąta n + 2 3n 2n
ostrosłup o podstawie n-kąta n + 1 2n n + 1

Najczęstsze błędy

  • Zapominanie o jednej z dwóch podstaw w graniastosłupie.
  • Używanie wysokości ostrosłupa zamiast wysokości ściany bocznej w polu trójkąta.
  • Liczenie pola jednej ściany zamiast sumy wszystkich.

Sprawdź siebie

1. Oblicz pole powierzchni całkowitej sześcianu o krawędzi 4 cm.

Pokaż rozwiązanie
6 ścian po 16 cm², czyli 6 · 16 = 96 cm².

2. Podstawą graniastosłupa jest trójkąt prostokątny o przyprostokątnych 6 i 8 (przeciwprostokątna 10), a wysokość to 7. Oblicz pole powierzchni.

Pokaż rozwiązanie
Pp = ½ · 6 · 8 = 24, obwód = 24, Pb = 24 · 7 = 168, Pc = 2 · 24 + 168 = 216.

3. Ile krawędzi ma graniastosłup o podstawie sześciokąta?

Pokaż rozwiązanie
3 · 6 = 18.

Zapamiętaj

  • Siatka zawiera wszystkie ściany bryły.
  • Pc graniastosłupa = 2Pp + obwód · H.
  • Pc ostrosłupa = Pp + suma pól trójkątów bocznych.

Poćwicz w grze Bryły: pola i objętości.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.