W symetrii środkowej względem punktu S każdy punkt A przechodzi na punkt A′ leżący po drugiej stronie S, w tej samej odległości. Punkt S jest środkiem odcinka AA′. To to samo, co obrót o 180° wokół S.
Jak narysować obraz punktu
- Połącz A ze środkiem S prostą.
- Odmierz cyrklem odcinek SA po drugiej stronie S.
- Powstały punkt to A′. Figurę przekształcasz punkt po punkcie (np. każdy wierzchołek wielokąta).
Współrzędne obrazu
Względem początku układu (0, 0) obie współrzędne zmieniają znak: A = (a, b) → A′ = (−a, −b).
Względem dowolnego punktu S = (p, q) korzystamy z tego, że S jest środkiem AA′:
Figury środkowosymetryczne
Figura ma środek symetrii, gdy po obrocie o 180° wokół tego punktu pokrywa się sama ze sobą.
| Ma środek symetrii | Nie ma środka symetrii |
|---|---|
| odcinek, okrąg, koło | trójkąt (dowolny) |
| kwadrat, prostokąt, romb, równoległobok | trapez (także równoramienny) |
| sześciokąt i ośmiokąt foremny (parzysta liczba boków) | pięciokąt i siedmiokąt foremny (nieparzysta liczba boków) |
Wielokąt foremny ma środek symetrii tylko wtedy, gdy ma parzystą liczbę boków. Środkiem jest wtedy jego środek.
Symetria osiowa a środkowa
Kwadrat ma jednocześnie cztery osie symetrii i środek symetrii. Prostokąt (niebędący kwadratem) ma dwie osie i środek. Równoległobok (nieprostokątny, niebędący rombem) ma środek symetrii, ale nie ma żadnej osi. Trójkąt równoboczny ma trzy osie i żadnego środka.
Najczęstsze błędy
- Mylenie symetrii środkowej z osiową (lustrem) i szukanie osi zamiast środka.
- Zmiana znaku tylko jednej współrzędnej przy symetrii względem początku układu.
- Użycie wzoru 2p − a dla jednej współrzędnej i pominięcie drugiej.
Sprawdź siebie
1. Podaj obraz punktu A = (3, −8) w symetrii względem początku układu.
Pokaż rozwiązanie
2. Znajdź obraz punktu A = (1, 2) w symetrii względem S = (4, 6).
Pokaż rozwiązanie
3. Czy sześciokąt foremny ma środek symetrii? A pięciokąt foremny?
Pokaż rozwiązanie
Zapamiętaj
- S jest środkiem odcinka AA′, a symetria to obrót o 180°.
- Względem początku: (a, b) → (−a, −b). Względem S = (p, q): (2p − a, 2q − b).
- Środek symetrii mają m.in. równoległoboki i wielokąty foremne o parzystej liczbie boków.
Poćwicz w grze Symetria środkowa.
Komentarze