Symetria środkowa: obrót o 180° wokół punktu

Jak znaleźć obraz punktu w symetrii względem punktu, jak liczyć jego współrzędne i które figury mają środek symetrii.

GeometriaKlasy 7–8

W symetrii środkowej względem punktu S każdy punkt A przechodzi na punkt A′ leżący po drugiej stronie S, w tej samej odległości. Punkt S jest środkiem odcinka AA′. To to samo, co obrót o 180° wokół S.

DefinicjaPunkt A′ jest obrazem punktu A w symetrii względem S, gdy S jest środkiem odcinka AA′. Obrazem punktu S jest on sam.

Jak narysować obraz punktu

  1. Połącz A ze środkiem S prostą.
  2. Odmierz cyrklem odcinek SA po drugiej stronie S.
  3. Powstały punkt to A′. Figurę przekształcasz punkt po punkcie (np. każdy wierzchołek wielokąta).

Współrzędne obrazu

Względem początku układu (0, 0) obie współrzędne zmieniają znak: A = (a, b) → A′ = (−a, −b).

Względem dowolnego punktu S = (p, q) korzystamy z tego, że S jest środkiem AA′:

WzórA′ = (2p − a, 2q − b)
PrzykładA = (−7, 7), S = (2, 5). A′ = (2 · 2 − (−7), 2 · 5 − 7) = (4 + 7, 10 − 7) = (11, 3). Sprawdzenie: środek odcinka AA′ to ((−7 + 11)/2, (7 + 3)/2) = (2, 5). Zgadza się.

Figury środkowosymetryczne

Figura ma środek symetrii, gdy po obrocie o 180° wokół tego punktu pokrywa się sama ze sobą.

Ma środek symetrii Nie ma środka symetrii
odcinek, okrąg, koło trójkąt (dowolny)
kwadrat, prostokąt, romb, równoległobok trapez (także równoramienny)
sześciokąt i ośmiokąt foremny (parzysta liczba boków) pięciokąt i siedmiokąt foremny (nieparzysta liczba boków)

Wielokąt foremny ma środek symetrii tylko wtedy, gdy ma parzystą liczbę boków. Środkiem jest wtedy jego środek.

Symetria osiowa a środkowa

Kwadrat ma jednocześnie cztery osie symetrii i środek symetrii. Prostokąt (niebędący kwadratem) ma dwie osie i środek. Równoległobok (nieprostokątny, niebędący rombem) ma środek symetrii, ale nie ma żadnej osi. Trójkąt równoboczny ma trzy osie i żadnego środka.

Najczęstsze błędy

  • Mylenie symetrii środkowej z osiową (lustrem) i szukanie osi zamiast środka.
  • Zmiana znaku tylko jednej współrzędnej przy symetrii względem początku układu.
  • Użycie wzoru 2p − a dla jednej współrzędnej i pominięcie drugiej.

Sprawdź siebie

1. Podaj obraz punktu A = (3, −8) w symetrii względem początku układu.

Pokaż rozwiązanie
A′ = (−3, 8).

2. Znajdź obraz punktu A = (1, 2) w symetrii względem S = (4, 6).

Pokaż rozwiązanie
A′ = (2 · 4 − 1, 2 · 6 − 2) = (7, 10).

3. Czy sześciokąt foremny ma środek symetrii? A pięciokąt foremny?

Pokaż rozwiązanie
Sześciokąt foremny ma (parzysta liczba boków), pięciokąt foremny nie ma.

Zapamiętaj

  • S jest środkiem odcinka AA′, a symetria to obrót o 180°.
  • Względem początku: (a, b) → (−a, −b). Względem S = (p, q): (2p − a, 2q − b).
  • Środek symetrii mają m.in. równoległoboki i wielokąty foremne o parzystej liczbie boków.

Poćwicz w grze Symetria środkowa.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.