Symetria w układzie współrzędnych: odbij punkt bez błędu

Trzy proste reguły – i odbijesz każdy punkt względem osi x, osi y albo początku układu.

GeometriaKlasy 6–8

Układ współrzędnych to plansza, na której każdy punkt ma „adres”: dwie liczby (x, y). Pierwsza mówi, ile kroków w prawo (albo w lewo), druga – ile w górę (albo w dół). Odbicie punktu w lustrze to po prostu zmiana tego adresu według prostej reguły. Zobacz, jaka to reguła.

Przypomnienie: jak odczytać współrzędne

Zawsze najpierw poziomo (oś x), potem pionowo (oś y). Punkt A(3, −2) znajdziesz tak: od środka układu trzy kroki w prawo, potem dwa kroki w dół. Jeśli liczba jest ujemna, idziemy w przeciwną stronę: w lewo (dla x) albo w dół (dla y).

Trzy reguły odbicia

Odbicie względem… Co robimy ze współrzędnymi? (3, 2) przechodzi w…
osi x (poziomej) y zmienia znak, x zostaje (3, −2)
osi y (pionowej) x zmienia znak, y zostaje (−3, 2)
początku układu O(0, 0) oba znaki się zmieniają (−3, −2)
Jak to zapamiętać?Oś, względem której odbijamy, „pilnuje” swojej współrzędnej: gdy lustrem jest oś x, punkt nie zmienia swojego x – tylko przeskakuje nad osią (zmienia y). I odwrotnie dla osi y.

Postępuj krok po kroku

  1. Zapisz współrzędne punktu: A(a, b).
  2. Sprawdź, względem czego odbijasz: osi x, osi y czy początku układu.
  3. Zmień znak odpowiedniej współrzędnej (albo obu) według tabeli.
  4. Zapisz wynik w nawiasie i – jeśli możesz – narysuj, żeby sprawdzić.
  5. Kontrola: odległość od lustra musi być taka sama po obu stronach.

Przykłady

Przykład 1Odbij punkt B(−4, 5) względem osi y. Zmieniamy znak x: −4 → 4. Wynik: B′(4, 5).
Przykład 2Odbij punkt C(6, −1) względem początku układu. Zmieniamy oba znaki: C′(−6, 1).
Przykład 3 – dwa odbiciaPunkt D(2, 7) odbijamy względem osi x, a wynik jeszcze względem osi y. Najpierw D′(2, −7), potem D″(−2, −7). To tyle samo, co jedno odbicie względem początku układu!

Co można z tego obliczyć?

Odbicia pozwalają budować symetryczne figury. Jeśli trójkąt ma wierzchołki (1, 1), (4, 1) i (2, 3), to po odbiciu względem osi y dostaniemy (−1, 1), (−4, 1), (−2, 3) – trójkąt „po drugiej stronie” lustra, taki sam jak wcześniej. Pole i obwód się nie zmieniają: symetria nie zmienia kształtu ani wielkości.

Typowe błędy

  • Zamiana kolejności współrzędnych: pisanie (y, x) zamiast (x, y).
  • Zmienianie znaku złej współrzędnej – dlatego zawsze pytaj: „od której osi liczę odległość?”.
  • Gubienie minusów przy liczbach ujemnych: odbicie punktu (−3, 4) względem osi y to (3, 4), a nie (−3, −4).

Zadania do samodzielnego rozwiązania

  1. Odbij P(−2, −6) względem osi x. (−2, 6)
  2. Odbij Q(8, 0) względem osi y. (−8, 0)
  3. Jaki punkt jest symetryczny do R(5, −5) względem początku układu? (−5, 5)

Poćwicz w grze poniżej, a potem przejdź do osi symetrii figur.

Przećwicz: zadania z rozwiązaniami

Zadanie 1. Trójkąt ABC ma wierzchołki A(1, 2), B(5, 2), C(3, 6). Odbij go względem osi x i podaj wierzchołki trójkąta A′B′C′.

Pokaż rozwiązanie
Odbicie względem osi x zmienia znak drugiej współrzędnej. A′(1, −2), B′(5, −2), C′(3, −6). Podstawa trójkąta nadal ma długość 4, a wysokość 4 – pole się nie zmieniło: ½ · 4 · 4 = 8.

Zadanie 2. Punkt P(−3, 4) odbito względem osi y, a potem wynik względem początku układu. Gdzie jest punkt końcowy?

Pokaż rozwiązanie
Krok 1 (oś y): zmieniamy znak x: P′(3, 4). Krok 2 (początek układu): zmieniamy oba znaki: P″(−3, −4). Zauważ: to to samo, co jedno odbicie względem osi x z P(−3, 4) → (−3, −4). Dwa odbicia względem prostopadłych osi dają odbicie względem początku układu.

Zadanie 3. Punkty A(2, 5) i B są symetryczne względem osi x. Jaka jest długość odcinka AB?

Pokaż rozwiązanie
B ma współrzędne (2, −5). Punkty leżą na jednej prostej pionowej x = 2, a ich odległość to 5 − (−5) = 10. Ogólnie: odległość punktu od osi x to wartość |y|, więc odcinek AB ma długość 2 · |y|.

Gdzie leży punkt? Ćwiartki układu

Ćwiartka Znak x Znak y Przykład
I (prawy górny róg) + + (3, 2)
II (lewy górny) − + (−3, 2)
III (lewy dolny) − − (−3, −2)
IV (prawy dolny) + − (3, −2)

Odbicie względem osi x przenosi punkt z ćwiartki I do IV (i odwrotnie), a z II do III. Odbicie względem początku układu przenosi z I do III, a z II do IV – po przeciwległą stronę. Taka mapa pomaga sprawdzić wynik jednym rzutem oka.

Ciekawostka: odbicie względem prostej y = x

Jest jeszcze jedna prosta odbijająca punkty w bardzo prosty sposób: y = x (przekątna układu). Odbicie względem niej zamienia współrzędne miejscami: A(2, 5) ↦ A′(5, 2). Dzięki temu w funkcjach „odwracanych” wykresy są lustrzanymi odbiciami względem tej prostej. Spróbuj: odbij B(−3, 1) względem y = x. Wynik: B′(1, −3).

Typowe błędy – uważaj!

  • Pomylenie osi: symetria względem osi x zmienia znak y, względem osi y – znak x.
  • Zmiana obu znaków przy symetrii względem jednej osi.
  • Zapominanie, że symetria względem początku układu zmienia oba znaki.

Zadanie dodatkowe

Punkt A = (−3, 4) odbij względem osi x, osi y i początku układu.

Pokaż rozwiązanie
Względem osi x: (−3, −4). Względem osi y: (3, 4). Względem początku: (3, −4).

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.