Szacowanie i porównywanie pierwiastków bez kalkulatora

Jak ocenić, między którymi liczbami leży pierwiastek, jak włączyć czynnik pod znak pierwiastka i jak porównać wyrażenia typu 3√5 i 2√11.

Liczby i działaniaKlasy 7–8

Na egzaminie nie wolno używać kalkulatora, a mimo to trzeba umieć odpowiedzieć na pytania takie jak „ile jest warte √75?”, „która liczba jest większa?” albo „między którymi liczbami całkowitymi leży √50?”. Wystarczy znać kwadraty liczb i kilka sztuczek.

Szacowanie pierwiastka

Zapamiętaj kwadraty: 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100, 121, 144, 169, 196, 225. Pierwiastek z liczby, która jest między dwoma kwadratami, leży między ich pierwiastkami.

Przykład 149 < 50 < 64, więc 7 < √50 < 8. Bo 50 jest tuż po 49, to √50 jest blisko 7 (około 7,07).
Przykład 2Pierwiastek sześcienny: 64 < 100 < 125, więc 4 < ∛100 < 5.

Jak oszacować dokładniej

Sprawdź, do którego z dwóch kwadratów liczba jest bliżej. √70 leży między 8 (kwadrat 64) i 9 (kwadrat 81). 70 jest bliżej 64 niż 81, więc √70 ≈ 8,4. Możesz też sprawdzić środek: 8,5² = 72,25. Ponieważ 70 < 72,25, √70 jest mniejszy od 8,5.

Włączanie czynnika pod znak pierwiastka

To działanie odwrotne do wyłączania. Liczbę przed pierwiastkiem podnosimy do kwadratu i wkładamy pod pierwiastek:

a · √b = √(a² · b) dla a ≥ 0
Przykład 33√5 = √(9 · 5) = √45. Sprawdzenie: 6² = 36, 7² = 49, więc √45 jest między 6 a 7 (około 6,7).

Porównywanie liczb z pierwiastkami

Doprowadź obie liczby do tej samej postaci: włącz czynniki pod znak i porównaj liczby pod pierwiastkami (większa liczba pod pierwiastkiem oznacza większy pierwiastek).

Przykład 4Porównaj 3√5 i 2√11. 3√5 = √45, 2√11 = √44. Ponieważ 45 > 44, to 3√5 > 2√11.
Przykład 5Porównaj 2√18 i 3√8. 2√18 = √72, 3√8 = √72. Liczby są równe.

Inna metoda: podnieś obie liczby (dodatnie) do kwadratu. Mają taki sam porządek jak ich kwadraty.

Najczęstsze błędy

  • Włączanie czynnika bez podniesienia go do kwadratu (3√5 ≠ √15).
  • Porównywanie samych liczb przed pierwiastkami. Choć 2 < 3, liczby 2√18 i 3√8 są równe.
  • Mylenie √a + √b z √(a + b).

Sprawdź siebie

1. Między którymi kolejnymi liczbami całkowitymi leży √95?

Pokaż rozwiązanie
81 < 95 < 100, więc 9 i 10.

2. Włącz czynnik pod znak: 4√3.

Pokaż rozwiązanie
4√3 = √(16 · 3) = √48.

3. Która liczba jest większa: 5√2 czy 4√3?

Pokaż rozwiązanie
5√2 = √50, 4√3 = √48. Większa jest 5√2.

Zapamiętaj

  • Pierwiastek leży między pierwiastkami sąsiednich kwadratów (lub sześcianów).
  • a√b = √(a² · b).
  • Do porównań włącz czynniki pod znak i porównaj liczby pod pierwiastkami.

Poćwicz w grze Szacowanie i porównywanie pierwiastków.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.