Szeregi statystyczne i etapy badania statystycznego

Etapy badania statystycznego, szereg wyliczeniowy i rozdzielczy (punktowy i przedziałowy) oraz podstawowe miary: średnia, mediana, dominanta, rozstęp.

Dane i prawdopodobieństwoKlasy 7–8 + liceum

Badanie statystyczne to zebranie informacji o grupie i opisanie jej kilkoma liczbami. Przeprowadzamy je zawsze w podobnych krokach.

Etapy badania statystycznego

  1. Cel i populacja: co chcemy zbadać i kogo dotyczy badanie (np. oceny uczniów klasy).
  2. Zbieranie danych: ankieta, pomiar, obserwacja.
  3. Opracowanie danych: uporządkowanie w szereg statystyczny i tabelę.
  4. Analiza: obliczenie średniej, mediany, dominanty i rozstępu.
  5. Wnioski i prezentacja: diagram (słupkowy, kołowy) i opis wyników.

Rodzaje szeregów statystycznych

  • Szereg wyliczeniowy: same wartości w kolejności zbierania lub uporządkowane: 2, 3, 3, 4, 4, 4, 5.
  • Szereg rozdzielczy punktowy: wartość i jej liczność (ile razy wystąpiła).
  • Szereg rozdzielczy przedziałowy: dane z dużym rozrzutem grupujemy w przedziały (np. wzrost 150–159, 160–169…).
ocena 2 3 4 5
liczność 1 2 3 1

Miary opisowe dla danych 2, 3, 3, 4, 4, 4, 5

  • Średnia: (2 + 3 + 3 + 4 + 4 + 4 + 5) / 7 = 25 / 7 ≈ 3,57.
  • Mediana: środkowa wartość po uporządkowaniu: 4.
  • Dominanta: najczęstsza wartość: 4.
  • Rozstęp: największa minus najmniejsza: 5 − 2 = 3.
Średnia z szeregu rozdzielczegomnożymy każdą wartość przez jej liczność, sumujemy i dzielimy przez liczbę wszystkich danych: (2·1 + 3·2 + 4·3 + 5·1) / 7 = 25/7.

Szereg przedziałowy

Do obliczeń przyjmujemy środek przedziału. Dla przedziału 160–169 środek to 164,5. Średnia z takiego szeregu jest przybliżona.

Najczęstsze błędy

  • Liczenie mediany bez uporządkowania danych.
  • Dzielenie sumy przez liczbę wartości różnych zamiast przez liczbę wszystkich danych.
  • Mylenie dominanty (wartość) z jej licznością (ile razy).

Sprawdź siebie

1. Oblicz rozstęp i medianę danych: 12, 7, 9, 15, 9.

Pokaż rozwiązanie
Uporządkowane: 7, 9, 9, 12, 15. Rozstęp 15 − 7 = 8, mediana 9.

2. Z tabeli: wartość 1 (liczność 2), 3 (liczność 5), 5 (liczność 3). Oblicz średnią.

Pokaż rozwiązanie
(2 + 15 + 15) / 10 = 3,2.

3. Oceny w klasie: 2, 3, 3, 4, 4, 4, 5, 5. Podaj dominantę, medianę i średnią.

Pokaż rozwiązanie
Dominanta: 4. Mediana (8 danych): (4 + 4)/2 = 4. Średnia: 30 / 8 = 3,75.

4. Wzrost uczniów: 150–159 cm (3 osoby), 160–169 cm (5 osób), 170–179 cm (2 osoby). Oblicz przybliżoną średnią, przyjmując środki przedziałów.

Pokaż rozwiązanie
Środki: 154,5; 164,5; 174,5. Średnia: (3 · 154,5 + 5 · 164,5 + 2 · 174,5) / 10 = 1635 / 10 = 163,5 cm.

Zapamiętaj

  • Badanie ma etapy: cel, zbieranie, opracowanie, analiza, wnioski.
  • Szereg rozdzielczy to wartości z licznościami.

Poćwicz w grze Średnia, mediana, dominanta.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.