Trójkąt 30°-60°-90° i 45°-45°-90°: boki i wzory

Stosunek boków w trójkątach „specjalnych”: 1 : √3 : 2 oraz 1 : 1 : √2. Skąd się biorą, jak z nich korzystać w zadaniach i jak uniknąć Pitagorasa.

GeometriaKlasy 7–8

Są dwa trójkąty prostokątne, w których wszystkie boki wynikają z jednej długości. Znajomość ich proporcji oszczędza czas na egzaminie, bo nie trzeba używać twierdzenia Pitagorasa.

Trójkąt 45°-45°-90° (połowa kwadratu)

To trójkąt prostokątny równoramienny, powstaje po przecięciu kwadratu przekątną. Przyprostokątne są równe (a), a przeciwprostokątna to przekątna kwadratu.

Boki: a, a, a√2Przeciwprostokątna = przyprostokątna · √2.
Przykład 1Przyprostokątna ma 5 cm, więc przeciwprostokątna to 5√2 cm.
Przykład 2Przeciwprostokątna ma 8 cm, więc przyprostokątna to 8 : √2 = 8√2/2 = 4√2 cm.

Trójkąt 30°-60°-90° (połowa trójkąta równobocznego)

Powstaje po poprowadzeniu wysokości w trójkącie równobocznym. Krótsza przyprostokątna (naprzeciw 30°) to połowa boku, a dłuższa to wysokość.

Boki: a, a√3, 2aa leży naprzeciw 30°, a√3 naprzeciw 60°, a przeciwprostokątna ma 2a. Krótsza przyprostokątna to połowa przeciwprostokątnej.
Przykład 3Przeciwprostokątna ma 10, więc krótsza przyprostokątna to 5, a dłuższa 5√3.
Przykład 4Dłuższa przyprostokątna ma 6√3. Krótsza to 6, a przeciwprostokątna 12.

Skąd się to bierze

Trójkąt równoboczny o boku 2a ma wysokość √((2a)² − a²) = √(3a²) = a√3. Po podziale mamy trójkąt o bokach a, a√3, 2a. Kwadrat o boku a ma przekątną √(a² + a²) = a√2.

Gdzie to się przydaje

  • Wysokość trójkąta równobocznego o boku a: h = a√3/2, pole P = a²√3/4.
  • Przekątna kwadratu: d = a√2.
  • Trapezy i równoległoboki z kątami 30°, 45° i 60°: wysokość liczymy z tych proporcji.
Przykład 5Romb o boku 8 i kącie ostrym 30°. Wysokość leży naprzeciw 30° w trójkącie o przeciwprostokątnej 8, więc h = 4, a pole to 8 · 4 = 32.

Najczęstsze błędy

  • Pomylenie, który bok leży naprzeciw 30°. To zawsze najkrótszy.
  • Użycie √2 w trójkącie 30-60-90 lub √3 w 45-45-90.
  • Pomnożenie zamiast podzielenia przy szukaniu przyprostokątnej z przeciwprostokątnej.

Sprawdź siebie

1. W trójkącie 30°-60°-90° krótsza przyprostokątna ma 7. Podaj pozostałe boki.

Pokaż rozwiązanie
Dłuższa: 7√3, przeciwprostokątna: 14.

2. Oblicz przekątną kwadratu o boku 9.

Pokaż rozwiązanie
9√2.

3. Przekątna kwadratu ma 12. Ile wynosi bok?

Pokaż rozwiązanie
12 : √2 = 6√2.

Zapamiętaj

  • 45°-45°-90°: boki a, a, a√2.
  • 30°-60°-90°: boki a, a√3, 2a.
  • Najkrótszy bok leży naprzeciw najmniejszego kąta.

Poćwicz w grze Trójkąty 45°–45°–90° i 30°–60°–90°.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.