Trygonometria opisuje związki między kątami i bokami trójkąta. W trójkącie prostokątnym wystarczą trzy ilorazy.
Definicje
Dla kąta ostrego α: przyprostokątna przeciwległa leży naprzeciw α, przyległa przylega do α, a przeciwprostokątna leży naprzeciw kąta prostego.
sin α = przeciwległa / przeciwprostokątna
cos α = przyległa / przeciwprostokątna
tg α = przeciwległa / przyległa
cos α = przyległa / przeciwprostokątna
tg α = przeciwległa / przyległa
Przykład 1Trójkąt 3, 4, 5. Dla kąta α naprzeciw boku 3: sin α = 3/5, cos α = 4/5, tg α = 3/4.
Wartości dla kątów szczególnych
| α | 30° | 45° | 60° |
|---|---|---|---|
| sin α | 1/2 | √2/2 | √3/2 |
| cos α | √3/2 | √2/2 | 1/2 |
| tg α | √3/3 | 1 | √3 |
Te wartości wynikają z trójkątów 30-60-90 (boki 1, √3, 2) i 45-45-90 (boki 1, 1, √2).
Ważne związki
- Jedynka trygonometryczna: sin²α + cos²α = 1.
- tg α = sin α / cos α.
- sin(90° − α) = cos α, cos(90° − α) = sin α.
Przykład 2sin α = 5/13. cos α = √(1 − 25/169) = √(144/169) = 12/13.
Zadania praktyczne
Przykład 3: wysokość z cieniaCień drzewa ma 20 m, słońce świeci pod kątem 60° nad horyzontem. tg 60° = h/20, więc h = 20 · √3 ≈ 34,6 m.
Przykład 4: bok trójkątaPrzeciwprostokątna ma 10, a kąt α = 30°. Przeciwległa to 10 · sin 30° = 5.
Najczęstsze błędy
- Pomylenie, która przyprostokątna jest przeciwległa, a która przyległa (zależy od wybranego kąta).
- Użycie sin zamiast cos i odwrotnie.
- Kalkulator ustawiony na radiany zamiast stopni.
Sprawdź siebie
1. W trójkącie prostokątnym o bokach 5, 12, 13 oblicz sin α, cos α i tg α dla kąta α naprzeciw boku 5.
Pokaż rozwiązanie
sin α = 5/13, cos α = 12/13, tg α = 5/12.
2. Ile wynosi sin 30° + cos 60°?
Pokaż rozwiązanie
1/2 + 1/2 = 1.
3. cos α = 3/5. Oblicz sin α (α ostry).
Pokaż rozwiązanie
sin α = √(1 − 9/25) = 4/5.
Zapamiętaj
- sin: przeciwległa/przeciwprostokątna, cos: przyległa/przeciwprostokątna, tg: przeciwległa/przyległa.
- sin²α + cos²α = 1.
Poćwicz w grze Sinus, cosinus, tangens.
Komentarze