W każdym trójkącie prostokątnym suma kwadratów długości przyprostokątnych jest równa kwadratowi długości przeciwprostokątnej:
Jak to wygląda na kwadratach?
Na trójkącie 3-4-5 zbuduj kwadraty na bokach: ich pola to 9, 16 i 25. Zauważ: 9 + 16 = 25. Dwa mniejsze kwadraty „wypełniają” ten największy.
Trzy typowe zadania
Trójki pitagorejskie
Trójki liczb całkowitych spełniające to równanie: (3, 4, 5), (5, 12, 13), (8, 15, 17), (7, 24, 25). Każda ich wielokrotność też jest trójką, np. (6, 8, 10), (9, 12, 15).
Sprytne zastosowanie: aby wytyczyć kąt prosty w terenie, budowniczowie mogą użyć sznurka z węzłami tworzącego trójkąt 3-4-5.
Twierdzenie i jego zapis
Obliczanie przeciwprostokątnej – krok po kroku
- Zidentyfikuj kąt prosty i dwa boki, które go tworzą (a i b).
- Podnieś je do kwadratu: a², b².
- Dodaj: c² = a² + b².
- Wyciągnij pierwiastek: c = √(a² + b²).
Obliczanie przyprostokątnej
Gdy znasz przeciwprostokątną c i jedną przyprostokątną a: b² = c² − a².
Trójki pitagorejskie
Zestawy liczb całkowitych spełniających twierdzenie: (3, 4, 5), (5, 12, 13), (8, 15, 17), (7, 24, 25), a także ich wielokrotności: (6, 8, 10), (9, 12, 15), (30, 40, 50). Znając je, często nie musisz liczyć pierwiastków.
Zastosowania
Twierdzenie odwrotne
Jeśli w trójkącie o bokach a, b, c zachodzi a² + b² = c², to trójkąt jest prostokątny. Można więc sprawdzić, czy trójkąt o bokach 7, 24, 25 jest prostokątny: 49 + 576 = 625 = 25² ✔.
Typowe błędy
- Wzięcie złego boku za przeciwprostokątną – to musi być najdłuższy.
- Zapominanie o pierwiastku na końcu (c² to jeszcze nie c).
- Odejmowanie kwadratów, gdy szukamy przeciwprostokątnej (i odwrotnie).
- Stosowanie twierdzenia do trójkąta nieprostokątnego.
Zadania z rozwiązaniami
Zadanie 1. Przyprostokątne mają 9 i 12. Oblicz przeciwprostokątną i obwód.
Pokaż rozwiązanie
Zadanie 2. Przeciwprostokątna ma 17, jedna przyprostokątna 8. Oblicz drugą.
Pokaż rozwiązanie
Zadanie 3. Czy trójkąt o bokach 9, 12, 16 jest prostokątny?
Pokaż rozwiązanie
Dlaczego to twierdzenie jest prawdziwe?
Jeden z najpiękniejszych dowodów: weź cztery takie same trójkąty prostokątne o przyprostokątnych a, b i przeciwprostokątnej c. Ułóż je w kwadrat o boku a + b tak, aby w środku został mały kwadrat o boku c. Pole dużego: (a + b)². Pole czterech trójkątów: 4 · ½ab = 2ab. Pole środka: c². Zatem (a + b)² = 2ab + c², czyli a² + 2ab + b² = 2ab + c², i po odjęciu 2ab dostajemy a² + b² = c².
Zadanie z życia – krok po kroku
Zapamiętaj
- a² + b² = c², gdzie c – najdłuższy bok.
- Trójki 3-4-5, 5-12-13, 8-15-17 oszczędzają pracy.
- Przekątna kwadratu = a√2.
Komentarze