Układ współrzędnych to „mapa” płaszczyzny. Dwie proste prostopadłe, oś x (pozioma) i oś y (pionowa), przecinają się w punkcie (0, 0), czyli w początku układu. Każdy punkt ma adres w postaci pary liczb (x, y).
Jak odczytać współrzędne punktu
- Zacznij od początku układu.
- Idź poziomo do punktu (w prawo lub w lewo), to jest x.
- Idź pionowo (w górę lub w dół), to jest y.
Ćwiartki układu
| Ćwiartka | znak x | znak y |
|---|---|---|
| I (prawy górny róg) | + | + |
| II (lewy górny) | − | + |
| III (lewy dolny) | − | − |
| IV (prawy dolny) | + | − |
Punkty na osiach nie należą do żadnej ćwiartki. Dla punktu na osi x druga współrzędna to 0, a dla punktu na osi y pierwsza to 0.
Długość odcinka poziomego i pionowego
Jeśli końce odcinka mają tę samą współrzędną y, odcinek jest poziomy, a jego długość to różnica współrzędnych x (większa minus mniejsza). Dla odcinka pionowego liczymy różnicę współrzędnych y.
Czwarty wierzchołek prostokąta
Gdy boki prostokąta są równoległe do osi, brakujący wierzchołek bierze po jednej współrzędnej z dwóch sąsiednich wierzchołków.
Pole figury w układzie
Dla figur o skośnych bokach otocz je prostokątem i odejmij pola „odciętych” trójkątów.
Najczęstsze błędy
- Zamiana kolejności współrzędnych: (y, x) zamiast (x, y).
- Zły znak współrzędnej po lewej stronie lub poniżej osi.
- Odjęcie współrzędnych w złej kolejności, przez co długość wychodzi ujemna. Długość to zawsze większa minus mniejsza.
- Pomylenie wysokości z długością boku skośnego.
Sprawdź siebie
1. W której ćwiartce leży punkt (−4, 7)?
Pokaż rozwiązanie
2. Oblicz długość odcinka o końcach (−3, 2) i (5, 2).
Pokaż rozwiązanie
3. Oblicz pole trójkąta o wierzchołkach (0, 0), (8, 0), (3, 5).
Pokaż rozwiązanie
Zapamiętaj
- Punkt zapisujemy (x, y): najpierw poziomo, potem pionowo.
- Długość odcinka poziomego lub pionowego to różnica współrzędnych.
- Pole prostokąta i trójkąta z poziomym bokiem liczymy z różnic współrzędnych.
Poćwicz w grze Układ współrzędnych: punkty i figury.
Komentarze