Wysokość i pole trójkąta równobocznego

Skąd wzór h = a√3/2: dowód z twierdzenia Pitagorasa, przykłady liczbowe i pole trójkąta równobocznego.

GeometriaKlasy 7–8

Trójkąt równoboczny ma trzy boki tej samej długości a i trzy kąty po 60°. Jest jednym z najpiękniejszych trójkątów: ma trzy osie symetrii, a jego wysokość da się obliczyć jednym wzorem. Zobaczmy, skąd on pochodzi, żeby nie trzeba go było tylko wkuwać.

Wysokość dzieli trójkąt na dwa trójkąty prostokątne

W trójkącie równobocznym wysokość opuszczona na dowolny bok jest jednocześnie środkową i dwusieczną. Dzieli podstawę na dwie części po a/2 i tworzy dwa jednakowe trójkąty prostokątne o kątach 30°, 60°, 90°. Przeciwprostokątna ma długość a, jedna przyprostokątna a/2, a druga to szukana wysokość h.

Wzór z twierdzenia Pitagorasa

W trójkącie prostokątnym: h² + (a/2)² = a². Stąd h² = a² − a²/4 = 3a²/4. Pierwiastkując, dostajemy h = a√3/2. Pole trójkąta to połowa iloczynu podstawy i wysokości: P = ½ · a · h = ½ · a · a√3/2 = a²√3/4.

Wzoryh = a√3/2, P = a²√3/4. Obwód: Ob = 3a.

Przykłady liczbowe

Dla a = 6: h = 6√3/2 = 3√3 ≈ 5,2 (bo √3 ≈ 1,73). Pole: P = 36√3/4 = 9√3 ≈ 15,6. Dla a = 10: h = 5√3 ≈ 8,66; P = 25√3 ≈ 43,3. Zauważ, że przy parzystym boku wysokość to całkowita wielokrotność √3.

Zadanie odwrotne: wysokość daje bok

Jeśli znasz h, wylicz bok: a = 2h/√3 = 2h√3/3. Gdy h = 3√3, to a = 2 · 3√3/√3 = 6. W zadaniach szkolnych wysokość często podaje się w postaci k√3, wtedy bok to po prostu 2k.

Przykład: namiotZ przodu namiot ma kształt trójkąta równobocznego o boku 2,4 m. Wysokość (do kalenicy) to 2,4√3/2 = 1,2√3 ≈ 2,08 m. Czy zmieści się pod nim osoba o wysokości 1,9 m? Tak, ale tylko na środku.

Gdzie spotkasz trójkąt równoboczny?

W kratownicach mostów, plastrach miodu (sześciokąt foremny składa się z sześciu takich trójkątów), w znakach drogowych („ustąp pierwszeństwa” to trójkąt równoboczny). Wzór na wysokość przydaje się też w wielu zadaniach z sześciokątem foremnym.

Zadania

1. Oblicz wysokość i pole trójkąta równobocznego o boku 4.

Pokaż rozwiązanie
h = 4√3/2 = 2√3. P = 16√3/4 = 4√3.

2. Wysokość trójkąta równobocznego wynosi 5√3. Ile wynosi jego bok i obwód?

Pokaż rozwiązanie
a = 2 · 5 = 10. Obwód 3 · 10 = 30.

3. Pole trójkąta równobocznego wynosi 9√3. Ile wynosi jego bok?

Pokaż rozwiązanie
a²√3/4 = 9√3, więc a² = 36 i a = 6.

Typowe błędy

  • Zapominanie o dzieleniu przez 2: h = a√3, zamiast a√3/2.
  • Używanie wzoru na pole prostokąta.
  • Przyjmowanie, że wysokość jest równa bokowi.

Zapamiętaj

  • h = a√3/2, P = a²√3/4.
  • Wysokość dzieli trójkąt na dwa trójkąty 30°, 60°, 90°.
  • Wysokość jest też dwusieczną i środkową.

Skąd wiadomo, że kąty mają 30° i 60°?

Wysokość dzieli kąt 60° przy wierzchołku na dwa po 30°. Dwa trójkąty prostokątne mają więc kąty 30°, 60° i 90°. W takim trójkącie krótsza przyprostokątna ma połowę długości przeciwprostokątnej, a dłuższa – √3 razy krótszą. Jest to bardzo praktyczna zależność: jeśli w zadaniu pojawia się kąt 30° lub 60°, możemy od razu użyć stosunku 1 : √3 : 2.

Trójkąt 30°–60°–90°

W trójkącie prostokątnym o kątach 30°, 60° i 90° boki mają stosunek 1 : √3 : 2. Krótsza przyprostokątna leży naprzeciw kąta 30° i wynosi x, dłuższa wynosi x√3, a przeciwprostokątna 2x. Dzięki temu możesz rozwiązać wiele zadań bez trygonometrii, na przykład policzyć wysokość drzewa, znając długość cienia przy kącie nachylenia słońca 60°.

Sześciokąt foremny

Sześciokąt foremny składa się z sześciu trójkątów równobocznych o boku a. Jego pole to 6 · a²√3/4 = 3a²√3/2. Dla a = 4 mamy P = 3 · 16 · √3/2 = 24√3 ≈ 41,6. Wzór na wysokość trójkąta równobocznego jest więc kluczem do pola sześciokąta, plastra miodu czy płytki podłogowej.

4. Oblicz pole sześciokąta foremnego o boku 2.

Pokaż rozwiązanie
Sześć trójkątów równobocznych o boku 2: 6 · 4√3/4 = 6√3 ≈ 10,4.

Ćwiczenie z kartką

Wytnij z kartki trójkąt równoboczny, złóż go na pół (wierzchołek na wierzchołek) i zmierz wysokość linijką. Dla boku 10 cm powinna wynosić około 8,7 cm. Porównaj z obliczeniem 5√3 ≈ 8,66. Zgodność wyniku z pomiarem to najlepszy dowód, że wzór działa.

Szybka ściąga

Jeśli bok ma długość 2, wysokość to √3, a pole √3. Jeśli bok to 4, wysokość to 2√3, a pole 4√3. Bok 6 daje wysokość 3√3 i pole 9√3. Widzisz zależność: przy podwojeniu boku wysokość się podwaja, a pole rośnie czterokrotnie.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.