Zadanie tekstowe to krótka historyjka z liczbami i pytaniem na końcu. Trudność nie leży w rachunkach, tylko w tym, żeby zrozumieć, co się dzieje i jakie działanie do tego pasuje. Dobra wiadomość jest taka, że istnieje stały plan, który działa w większości zadań.
Sześć kroków
- Przeczytaj dwa razy. Za pierwszym razem, żeby zrozumieć historię, za drugim, żeby zauważyć liczby.
- Zapisz dane. Wypisz liczby wraz z jednostkami i napisz, czego dotyczą (np. „5 paczek”, „9 naklejek w paczce”).
- Znajdź pytanie. Podkreśl je i zastanów się, jaka liczba ma być wynikiem i w jakiej jednostce.
- Ułóż plan. Zdecyduj, jakie działania i w jakiej kolejności są potrzebne. Czasem pomaga mały rysunek.
- Policz. Zapisuj kolejne rachunki osobno i opisuj, co oznacza każdy wynik.
- Sprawdź i odpowiedz zdaniem. Zapytaj siebie, czy wynik jest sensowny, i napisz pełną odpowiedź.
Słowa, które podpowiadają działanie
| Słowa w treści | Zwykle oznaczają |
|---|---|
| razem, w sumie, dostał(a) jeszcze, dołożono | dodawanie |
| zostało, ile brakuje, o ile więcej, o ile mniej, sprzedano | odejmowanie |
| po tyle samo, w każdej, każdy po, … razy więcej | mnożenie |
| podzielono po równo, ile razy mniej, na ile części, ile mieści się | dzielenie |
Dzielenie z resztą i „zaokrąglanie w górę”
Czasem po podzieleniu zostaje reszta i trzeba zdecydować, co z nią zrobić. Na wycieczkę jedzie 122 osoby, a w autokarze mieści się 20. Dzielimy 122 : 20 = 6 reszty 2. Sześć autokarów zabierze 120 osób, ale dwie osoby zostałyby na przystanku. Potrzeba więc 7 autokarów. Przy pytaniach „ile pojemników potrzeba” resztę zawsze „zaokrąglamy w górę”. Przy pytaniach „ile pełnych pudełek zapakujemy” resztę pomijamy.
Cena jednostkowa
Gdy znasz cenę kilku sztuk, a pytanie dotyczy innej liczby sztuk, najpierw policz cenę jednej. Jeśli 2 kg jabłek kosztuje 10 zł, to 1 kg kosztuje 10 : 2 = 5 zł, a 11 kg kosztuje 11 · 5 = 55 zł. Ten sposób nazywa się „sprowadzeniem do jedności” i przyda się potem w proporcjach i procentach.
Ułamek całości
Jeśli 1/4 książki to 20 stron, to cała książka ma 4 razy więcej: 20 · 4 = 80 stron. Rysunek pomaga: narysuj prostokąt podzielony na 4 równe części, w jednej wpisz 20 i dopisz tę samą liczbę w pozostałych.
Zadania na obwód i koszt
Działka ma 23 m na 15 m, a metr siatki kosztuje 5 zł. Plan jest dwuetapowy: najpierw obwód, 2 · (23 + 15) = 76 m, potem koszt, 76 · 5 = 380 zł. W zadaniach z kilkoma krokami opisuj każdy wynik jednostką, żeby nie pomylić metrów ze złotówkami.
Jak sprawdzić wynik
- Czy wynik ma sensowną wielkość? Cena bluzy nie wyniesie 5 groszy, a liczba autokarów nie będzie ułamkiem.
- Czy jednostka pasuje do pytania (zł, kg, osoby)?
- Czy możesz wstawić wynik z powrotem do treści i dostać dane? Na przykład reszta 35 zł i zapłata 15 zł dają banknot 50 zł.
Najczęstsze błędy
- Rzucanie się na liczby bez zrozumienia pytania i wykonanie pierwszego działania, które przychodzi do głowy.
- Pominięcie jednego z kroków: w zadaniu z zeszytami i resztą trzeba najpierw policzyć koszt, a dopiero potem odjąć od banknotu.
- Zła jednostka w odpowiedzi albo brak odpowiedzi zdaniem.
- Zapominanie, że przy podziale z resztą trzeba czasem dodać jeden.
Sprawdź siebie
1. Tata kupił 4 zeszyty po 6 zł i zapłacił banknotem 50 zł. Ile reszty dostał?
Pokaż rozwiązanie
2. W klasie jest 27 uczniów. Do ławek siadają po dwoje. Ile ławek trzeba?
Pokaż rozwiązanie
3. 3 kg mąki kosztuje 12 zł. Ile kosztuje 7 kg?
Pokaż rozwiązanie
4. Jedna piąta drogi to 12 km. Jak długa jest cała droga?
Pokaż rozwiązanie
Zapamiętaj
- Czytaj dwa razy, zapisz dane i pytanie, ułóż plan, policz, sprawdź.
- Słowa kluczowe podpowiadają działanie, ale decyduje sens historii.
- Resztę przy podziale na pojemniki zaokrąglamy w górę, a przy pełnych pudełkach pomijamy.
Poćwicz w grze Zadania tekstowe: kilka działań.
Komentarze