Zadania tekstowe: jak je rozwiązywać krok po kroku

Sprawdzony plan rozwiązywania zadań z treścią: czytanie, dane, plan, rachunki, sprawdzenie i odpowiedź, plus słowa kluczowe i typowe pułapki.

Liczby i działaniaKlasy 4–6

Zadanie tekstowe to krótka historyjka z liczbami i pytaniem na końcu. Trudność nie leży w rachunkach, tylko w tym, żeby zrozumieć, co się dzieje i jakie działanie do tego pasuje. Dobra wiadomość jest taka, że istnieje stały plan, który działa w większości zadań.

Sześć kroków

  1. Przeczytaj dwa razy. Za pierwszym razem, żeby zrozumieć historię, za drugim, żeby zauważyć liczby.
  2. Zapisz dane. Wypisz liczby wraz z jednostkami i napisz, czego dotyczą (np. „5 paczek”, „9 naklejek w paczce”).
  3. Znajdź pytanie. Podkreśl je i zastanów się, jaka liczba ma być wynikiem i w jakiej jednostce.
  4. Ułóż plan. Zdecyduj, jakie działania i w jakiej kolejności są potrzebne. Czasem pomaga mały rysunek.
  5. Policz. Zapisuj kolejne rachunki osobno i opisuj, co oznacza każdy wynik.
  6. Sprawdź i odpowiedz zdaniem. Zapytaj siebie, czy wynik jest sensowny, i napisz pełną odpowiedź.

Słowa, które podpowiadają działanie

Słowa w treści Zwykle oznaczają
razem, w sumie, dostał(a) jeszcze, dołożono dodawanie
zostało, ile brakuje, o ile więcej, o ile mniej, sprzedano odejmowanie
po tyle samo, w każdej, każdy po, … razy więcej mnożenie
podzielono po równo, ile razy mniej, na ile części, ile mieści się dzielenie
UwagaSłowa kluczowe to tylko podpowiedź. Zawsze sprawdź, czy wybrane działanie pasuje do historii. „Ile więcej” często oznacza odejmowanie, ale „3 razy więcej” oznacza mnożenie.

Dzielenie z resztą i „zaokrąglanie w górę”

Czasem po podzieleniu zostaje reszta i trzeba zdecydować, co z nią zrobić. Na wycieczkę jedzie 122 osoby, a w autokarze mieści się 20. Dzielimy 122 : 20 = 6 reszty 2. Sześć autokarów zabierze 120 osób, ale dwie osoby zostałyby na przystanku. Potrzeba więc 7 autokarów. Przy pytaniach „ile pojemników potrzeba” resztę zawsze „zaokrąglamy w górę”. Przy pytaniach „ile pełnych pudełek zapakujemy” resztę pomijamy.

Cena jednostkowa

Gdy znasz cenę kilku sztuk, a pytanie dotyczy innej liczby sztuk, najpierw policz cenę jednej. Jeśli 2 kg jabłek kosztuje 10 zł, to 1 kg kosztuje 10 : 2 = 5 zł, a 11 kg kosztuje 11 · 5 = 55 zł. Ten sposób nazywa się „sprowadzeniem do jedności” i przyda się potem w proporcjach i procentach.

Ułamek całości

Jeśli 1/4 książki to 20 stron, to cała książka ma 4 razy więcej: 20 · 4 = 80 stron. Rysunek pomaga: narysuj prostokąt podzielony na 4 równe części, w jednej wpisz 20 i dopisz tę samą liczbę w pozostałych.

Zadania na obwód i koszt

Działka ma 23 m na 15 m, a metr siatki kosztuje 5 zł. Plan jest dwuetapowy: najpierw obwód, 2 · (23 + 15) = 76 m, potem koszt, 76 · 5 = 380 zł. W zadaniach z kilkoma krokami opisuj każdy wynik jednostką, żeby nie pomylić metrów ze złotówkami.

Jak sprawdzić wynik

  • Czy wynik ma sensowną wielkość? Cena bluzy nie wyniesie 5 groszy, a liczba autokarów nie będzie ułamkiem.
  • Czy jednostka pasuje do pytania (zł, kg, osoby)?
  • Czy możesz wstawić wynik z powrotem do treści i dostać dane? Na przykład reszta 35 zł i zapłata 15 zł dają banknot 50 zł.

Najczęstsze błędy

  • Rzucanie się na liczby bez zrozumienia pytania i wykonanie pierwszego działania, które przychodzi do głowy.
  • Pominięcie jednego z kroków: w zadaniu z zeszytami i resztą trzeba najpierw policzyć koszt, a dopiero potem odjąć od banknotu.
  • Zła jednostka w odpowiedzi albo brak odpowiedzi zdaniem.
  • Zapominanie, że przy podziale z resztą trzeba czasem dodać jeden.

Sprawdź siebie

1. Tata kupił 4 zeszyty po 6 zł i zapłacił banknotem 50 zł. Ile reszty dostał?

Pokaż rozwiązanie
4 · 6 = 24 zł. Reszta: 50 − 24 = 26 zł.

2. W klasie jest 27 uczniów. Do ławek siadają po dwoje. Ile ławek trzeba?

Pokaż rozwiązanie
27 : 2 = 13 reszty 1. Jedna osoba zostałaby bez miejsca, więc potrzeba 14 ławek.

3. 3 kg mąki kosztuje 12 zł. Ile kosztuje 7 kg?

Pokaż rozwiązanie
1 kg: 12 : 3 = 4 zł. 7 kg: 7 · 4 = 28 zł.

4. Jedna piąta drogi to 12 km. Jak długa jest cała droga?

Pokaż rozwiązanie
Całość to 5 takich części: 12 · 5 = 60 km.

Zapamiętaj

  • Czytaj dwa razy, zapisz dane i pytanie, ułóż plan, policz, sprawdź.
  • Słowa kluczowe podpowiadają działanie, ale decyduje sens historii.
  • Resztę przy podziale na pojemniki zaokrąglamy w górę, a przy pełnych pudełkach pomijamy.

Poćwicz w grze Zadania tekstowe: kilka działań.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.