Na egzaminie potęgi i pierwiastki rzadko występują same. Zwykle są ukryte w wyrażeniu albo w opisie sytuacji. Jeśli znasz kolejność działań i kilka praw, poradzisz sobie z każdym takim zadaniem.
Wyrażenia arytmetyczne z potęgami i pierwiastkami
Kolejność1) nawiasy, 2) potęgi i pierwiastki, 3) mnożenie i dzielenie, 4) dodawanie i odejmowanie. Pierwiastek działa jak nawias: √(9 + 16) = √25 = 5, ale √9 + √16 = 3 + 4 = 7.
Przykład 1√49 + 2³ · 3 − √(100 − 36) = 7 + 8 · 3 − 8 = 7 + 24 − 8 = 23.
Przykład 2(√3 + 2)(√3 − 2) = 3 − 4 = −1 (wzór (a + b)(a − b) = a² − b²).
Prawa działań, które przydają się najczęściej
- aᵐ · aⁿ = aᵐ⁺ⁿ, aᵐ : aⁿ = aᵐ⁻ⁿ, (aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ.
- √a · √b = √(ab), √a : √b = √(a/b) dla a, b > 0.
- √(a²) = a dla a ≥ 0.
Zadania tekstowe z potęgami
Przykład 3: wzrost wykładniczyKolonia bakterii podwaja się co godzinę. Na początku jest 5 bakterii. Po 6 godzinach będzie 5 · 2⁶ = 5 · 64 = 320.
Przykład 4: notacja wykładniczaŚwiatło pokonuje około 3 · 10⁵ km w ciągu sekundy. W ciągu doby (86 400 s ≈ 9 · 10⁴ s) przebędzie około 3 · 10⁵ · 9 · 10⁴ = 27 · 10⁹ = 2,7 · 10¹⁰ km.
Zadania tekstowe z pierwiastkami
Przykład 5: bok kwadratuPole kwadratowej działki wynosi 169 m². Jej bok to √169 = 13 m, a obwód 4 · 13 = 52 m.
Przykład 6: przekątnaPrzekątna kwadratu o boku 6 cm to 6√2 cm ≈ 8,5 cm (bo √2 ≈ 1,41).
Najczęstsze błędy
- Wyciąganie pierwiastka z sumy po składnikach: √(9 + 16) ≠ 3 + 4.
- Dodawanie wykładników przy mnożeniu różnych podstaw (2³ · 3² to nie 6⁵).
- Pominięcie jednostki: pole w m², bok w m.
- Błędne przesunięcie przecinka w notacji wykładniczej.
Sprawdź siebie
1. Oblicz: √81 − 3² + 2⁴.
Pokaż rozwiązanie
9 − 9 + 16 = 16.
2. Pole kwadratu wynosi 196 cm². Podaj jego obwód.
Pokaż rozwiązanie
Bok √196 = 14 cm, obwód 4 · 14 = 56 cm.
3. Ile wynosi 3⁵ : 3²?
Pokaż rozwiązanie
3⁵⁻² = 3³ = 27.
Zapamiętaj
- Pierwiastek działa jak nawias. Sumy pod pierwiastkiem najpierw dodajemy.
- Prawa potęg dotyczą tej samej podstawy lub tego samego wykładnika.
- Zawsze sprawdź jednostki i sens wyniku.
Poćwicz w grach Potęgi, Pierwiastki i Prawa działań na potęgach.
Komentarze