Promień koła i okręgu: jak go obliczyć

Promień z średnicy, obwodu, pola, a także z danych o okręgu wpisanym i opisanym: wszystkie wzory w jednym miejscu.

GeometriaKlasy 6–8

Promień to odcinek łączący środek okręgu z dowolnym jego punktem (oraz jego długość, oznaczana r). Wszystkie promienie jednego okręgu mają tę samą długość. W zadaniach często znamy coś innego (średnicę, obwód, pole) i musimy promień wyliczyć.

Wzory na promień

Dane Promień
średnica d r = d / 2
obwód O r = O / (2π)
pole P r = √(P / π)
długość łuku l i kąt α r = 180° · l / (π · α)
Przykład 1Średnica 14 cm, więc r = 7 cm.
Przykład 2Obwód 31,4 cm, π ≈ 3,14: r = 31,4 : (2 · 3,14) = 31,4 : 6,28 = 5 cm.
Przykład 3Pole 49π cm²: r² = 49, więc r = 7 cm. Dla pola 78,5 cm² (π ≈ 3,14): r² = 78,5 : 3,14 = 25, r = 5 cm.

Promień z geometrii okręgów wpisanych i opisanych

  • Okrąg opisany na kwadracie o boku a: r = a√2/2.
  • Okrąg wpisany w kwadrat o boku a: r = a/2.
  • Okrąg opisany na trójkącie prostokątnym: r = połowa przeciwprostokątnej.
  • Okrąg wpisany w trójkąt: r = P / p (pole podzielone przez połowę obwodu).

Promień a pole i obwód: jak się zmieniają

Jeśli promień zwiększysz k razy, obwód wzrośnie k razy, ale pole k² razy. Promień dwa razy większy to pole cztery razy większe.

Najczęstsze błędy

  • Pomylenie promienia ze średnicą (to dwukrotna różnica we wzorze na pole).
  • Zapominanie o pierwiastku przy liczeniu r z pola.
  • Dzielenie obwodu przez π zamiast przez 2π (to daje średnicę).

Sprawdź siebie

1. Obwód okręgu wynosi 18π cm. Oblicz promień.

Pokaż rozwiązanie
2πr = 18π, więc r = 9 cm.

2. Pole koła wynosi 64π cm². Ile wynosi średnica?

Pokaż rozwiązanie
r² = 64, r = 8, d = 16 cm.

3. O ile procent wzrośnie pole koła, gdy promień zwiększymy o 10%?

Pokaż rozwiązanie
Pole rośnie 1,1² = 1,21 raza, czyli o 21%.

Zapamiętaj

  • r = d/2, r = O/(2π), r = √(P/π).
  • Promień k razy większy daje pole k² razy większe.

Poćwicz w grze Koło i okrąg, a o liczbie π przeczytasz w poradniku Liczba π: skąd się bierze i jak z nią liczyć.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.