Wzory i reguły: dokończ ciąg liczb i obrazków

Szukamy reguły, która rządzi ciągiem liczb albo obrazków, i zgadujemy, co będzie dalej. Dodawanie, odejmowanie, mnożenie i powtarzające się wzory.

Liczby i działaniaKlasy 3–5

Czy wiesz, co będzie dalej w ciągu 2, 4, 6, 8, …? Pewnie od razu widzisz: 10. Właśnie znalazłeś regułę, czyli zasadę, według której powstaje każdy następny element. Szukanie reguł to jedna z najważniejszych umiejętności w matematyce, bo dzięki niej przewidujemy, co będzie dalej, i nie musimy liczyć wszystkiego po kolei.

Ciąg to lista w ustalonej kolejności

Ciąg to liczby (albo obrazki) ułożone jedna za drugą. Kolejność ma znaczenie: 2, 4, 6 to inny ciąg niż 6, 4, 2. Każdy element ciągu nazywamy wyrazem.

Jak szukać reguły?

  1. Spójrz na kolejne liczby i sprawdź, o ile każda jest większa albo mniejsza od poprzedniej.
  2. Jeśli różnica jest za każdym razem taka sama, masz regułę „dodajemy” albo „odejmujemy”.
  3. Jeśli liczby szybko rosną, sprawdź, czy każda jest wielokrotnością poprzedniej (np. razy 2).
  4. Sprawdź regułę na wszystkich znanych wyrazach, nie tylko na pierwszych dwóch.

Rodzaje reguł

Dodajemy tę samą liczbę3, 7, 11, 15, … Różnica to 4 (7 − 3 = 4, 11 − 7 = 4). Następny wyraz: 15 + 4 = 19.
Odejmujemy tę samą liczbę50, 45, 40, 35, … Za każdym razem mniej o 5. Następny wyraz: 35 − 5 = 30.
Mnożymy przez tę samą liczbę1, 2, 4, 8, … Każdy wyraz jest dwa razy większy. Następny: 8 · 2 = 16.
Dodajemy raz jedno, raz drugie1, 3, 4, 6, 7, … Na zmianę dodajemy 2 i 1. Następny wyraz: 7 + 2 = 9.
Coraz większa różnica1, 2, 4, 7, 11, … Różnice to 1, 2, 3, 4, więc następna to 5. Następny wyraz: 11 + 5 = 16.

Ciągi obrazków

Reguła może dotyczyć także obrazków, np. 🍎 🍌 🍎 🍌 🍎 …. Tu wzór się powtarza: jabłko, banan, jabłko, banan. Po jabłku musi więc być banan. Gdy powtarza się dłuższy fragment, np. 🐶 🐱 🐭 🐶 🐱 🐭 …, szukamy, ile elementów liczy jedna „porcja” (tu 3), i liczymy, w którym miejscu porcji jesteśmy.

Kiedy ciąg zaczyna się „nie od początku”

Czasem pokazano nam środek ciągu, np. …, 12, 15, 18, ?. Reguła się nie zmienia: różnica to 3, więc następny wyraz to 21. Aby sprawdzić, czy dobrze ją znaleźliśmy, cofnijmy się: przed 12 powinno stać 9, a przed 9 liczba 6.

Najczęstsze błędy

  • Sprawdzenie reguły tylko na dwóch pierwszych liczbach. Ciąg 2, 4, 8 może oznaczać „mnożymy przez 2”, ale 2, 4, 7 to już „dodajemy 2, potem 3”.
  • Pomylenie „dodajemy 2” z „mnożymy przez 2” (2, 4, 6 i 2, 4, 8 to dwa różne ciągi).
  • Zgadywanie bez sprawdzenia, czy reguła pasuje do wszystkich wyrazów.

Sprawdź siebie

1. Dokończ ciąg: 5, 9, 13, 17, ?

Pokaż rozwiązanie
Różnica to 4. Następny wyraz: 17 + 4 = 21.

2. Dokończ ciąg: 80, 70, 60, 50, ?

Pokaż rozwiązanie
Za każdym razem mniej o 10. Następny wyraz: 50 − 10 = 40.

3. Dokończ ciąg: 3, 6, 12, 24, ?

Pokaż rozwiązanie
Każdy wyraz jest dwa razy większy od poprzedniego. Następny: 24 · 2 = 48.

4. Jaka będzie następna liczba: 1, 4, 9, 16, ?

Pokaż rozwiązanie
To kwadraty kolejnych liczb: 1², 2², 3², 4². Następna to 5² = 25.

Zapamiętaj

  • Reguła mówi, jak z jednego wyrazu zrobić następny.
  • Sprawdź różnice między wyrazami, a potem iloraz (czy mnożymy).
  • Regułę trzeba sprawdzić na wszystkich wyrazach ciągu.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej, przeczytaj materiał Ciągi liczbowe: brakujący wyraz i wzór na n-ty wyraz.

Sprawdź się!

Zagraj w temacie

Komentarze

Dodaj komentarz

Komentarz pojawi się po zatwierdzeniu. Adres e-mail nie będzie widoczny. Nie podawaj danych osobowych dziecka.